MENU

religie
Tag Archive

592

Typisch Europa (4): Gotiek

Cities, Culture

mei 20, 2020

gloucester-cathedral-3516448_1280 Rheinpanorama_1856_detail_Dom

Je denkt aan de Goten uit Asterix en Obelix als aan een soort van roodharige wildemannen uit Noord-Europa. Gothic is een stijl voor meisjes die zwarte kleren aantrekken en hele dikke zwarte oogschaduw dragen en dansen op keiharde muziek. Je denkt aan Engelse spookverhalen, Jack the Ripper, Dracula, Edgar Allen Poe en Harry Potter. Of aan Batman’s imaginaire stad Gotham (Gotham by gaslight, 2018, https://en.wikipedia.org/wiki/Batman:_Gotham_by_Gaslight).

Die beetje sinistere, duistere, spookachtige sfeer komt natuurlijk uit Scandinavië. Kijk naar hun films, lees hun boeken (de thrillers!) het zijn allemaal niet bepaald lachebekjes die daarin rondlopen. Louis Couperus dompelde zich er in onder in Van de koele meren des doods. De lol hebben ze er niet bepaald uitgevonden, een uitzondering daargelaten natuurlijk, zoals Pipi Langkous. En Gotenburg ligt in Zweden.

Ten tijde dat de Gotiek ontstond, in de twaalfde eeuw in de streek Ile de Frans rond Parijs, werd ze helemaal niet zo genoemd. De term gotisch was een scheldwoord en werd bedacht door de Italiaanse Renaissance-architect Giorgio Vasari omstreeks 1550. Hij duidde er de bouwkunst van de Noord-Europese Middeleeuwen mee aan. Immers, in Italië was de bouwkunst grotendeels Romaans gebleven, gekenmerkt door ronde bogen. Kijk naar bijvoorbeeld de Sint Pieter, gebouwd vanaf de zestiende eeuw nadat ze de bestaande basiliek hadden gesloopt. Zo bleef alles lekker stug Romaans.

We danken het woord Gotiek dus aan Italiaanse kinnesinne: het momentum van de technologische en dus ook bouwkundige vooruitgang bewoog zich namelijk inderdaad naar Noord-Europa en was omstreeks de twaalfde eeuw aangekomen in Frankrijk dat zich steeds meer unificeerde als koninkrijk en die centralisatie van macht in het Parijse bekken vond uitdrukking in bouwkundige vernieuwing.

De gotische spitsboog leidt gewelfkrachten namelijk veel beter af in de muren en fundering waardoor hogere constructies mogelijk werden met grotere ramen die meer licht binnen laten. Overdadige lichtinval door enorme glas-in-loodramen onderscheidt de gotische kathedralen, waarvan de meesten in Frankrijk staan, van de meestal vroegere Romaanse bouwwerken.

Toch ontkwam ook Italië heus niet aan de gotiek: de dom van Milaan en het Dogenpaleis in Venetië zijn voorbeelden. Maar de Gotiek werd een pan-Europese bouwstijl met lokale substijlen zoals de Tudorboog in Engeland.

Het bouwen aan die gebouwen is nooit klaar. Vooral kathedralen waren zulke gigantische projecten dat de bouw tussentijds vaak stil kwam te liggen door geldgebrek, oorlog of hongersnood. Zo is de beroemde Dom van Keulen (vanaf 1248) pas na zes eeuwen voltooid in 1880.

Omdat hij in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd werd door Britse luchtaanvallen, liet de Britse Berta Woodward in 2012 haar vermogen van 350.000 euro na aan de Dom voor de nog altijd niet voltooide restauratie. Het geeft aan hoe diep deze gebouwd zijn verankerd in ons collectieve geheugen. De brand die vorig jaar april de Parijse Notre Dame grotendeels verwoeste maakte over de hele wereld heftige emoties los.

Het restauratie- en onderhoudswerk aan deze bouwwerken is zo specialistisch dat de metselaars, steenhouwers, beeldhouwers, timmerlieden en glazeniers van land naar land, van project naar project trekken. Ook dat gaat zo al eeuwen. Uit deze nomadische beroepsbevolking is de Vrijmetselarij ontstaan.

De gotiek evolueerde in de negentiende eeuw naar de neogotiek die je inderdaad behalve in kerken ook veel terugziet in wereldse ‘Gotham-achtige’ bouwwerken zoals de Britse Houses of Parliament uit de Victoriaanse tijd rond 1820-1830. Gotiek bleef de dominante bouwtechniek totdat bouwen in gewapend beton nog grotere overspanningen mogelijk maakte.

 

Read article

2949

Deense krant Politiken over eerste vrouwenmoskee

Culture, News, People

augustus 31, 2016

MOSQUE. The woman behind the project, Sherin Khankan. Foto: Anders Rye Skjoldjensen

MOSQUE. Initiatiefnemer van de eerste Deense vrouwenmoskeer, Sherin Khankan. Foto: Anders Rye Skjoldjensen/Politiken

Openingsfoto: Saliha Maria Fetteh (midden), die de preek verzorgde, Sherin Khankan (rechts), de stichter van de moskeer met Ozlem Cekic, een Deense politicus die het vrijdaggebed bijwoondede.

 

In de Deense krant Politiken aandacht voor dit initiatief dat vervolgens door media in de hele wereld werd opgepikt.

Een kleine moskee in de Deense hoofdstad Kopenhagen heeft een stille revolutie ontketend door vorige week haar eerste vrijdaggebed te laten leiden door een vrouw. Van oudsher wordt het vrijdagsgebed geleid door mannen en vrouwen worden aangemoedigd thuis te bidden. In sommige moskeeën zijn aparte ruimten voor vrouwen, maar die zijn vaak benauwd en alleen bereikbaar vanaf een zijkant of achteringang.

De Mariam moskee in Kopenhagen is een van de weinige in de wereld die wordt bestuurd door vrouwen en tracht de beperking van het vrijdaggebed tot mannen te veranderen.

De moskee is in februari informeel geopend voor ceremonies, maar er moesten meer imams worden geworven vóórdat ze afgelopen vrijdag officieel geopend kon worden. In het gebed ging Sherin Khankan, de oprichter van de moskee, voor met het zingen van de oproep tot gebed, of de adhan. Saliha Marie Fetteh verzorgde de preek, of khutbah, die ging over “vrouwen en Islam in de moderne wereld.” Ongeveer 70 vrouwen van verschillende religieuze achtergronden woonden de dienst in solidariteit bij. Ozlem Alkis Cekic, een Deens politicus en één van de deelnemers, roemde het initiatief op haar officiële Facebook pagina: “Imam Fetteh zei: Wanneer een vrouw een bus kan besturen en kan strijden tegen de islamitische staat, dan kan ze ook imam worden.”

Khankan (41) dochter van een Syrische vader en een Finse moeder kwam 15 jaar geleden met het idee voor de Mariammoskee om een nieuwe generatie van moslimvrouwen aan te trekken die zich niet thuis voelt in traditionele moskeeën. Maar het project werd uitgesteld vanwege anti-islamitische sentimenten in de westerse wereld na 11 september 2001, de datum van de aanslagen in de Verenigde Staten. Ze was het grootste deel van haar tijd kwijt aan het verdedigen van de islam. Maar na het overwinnen van allerlei obstakels is de moskee nu officieel geopend en heeft zich geschaard in wat Khankan “een nieuwe wereldgemeenschap.” noemt. ‘s Werelds oudste vrouwenmoskee bestaat al sinds 1820 in China en Zuid-Afrika heeft er één sinds 1995. Amina Wadud, een gerenommeerd moslimfeministe en student, in Oxford leidde gebeden in 2008, en de eerste vrouwenmoskee van Amerika ging vorig jaar open in Los Angeles. In de Mariammoskee zijn ook vijf huwelijken ingezegend, waaronder een met een interreligieuze ceremonie. Khankan vertelde de Washington Post dat er maandelijks en vrijdagsgebed in de moskee is tot het moment dat ze genoeg “imamahs” heeft om gebeden elke vrijdag te doen. Deze maand opent een islamitische academie om imamahs te trainen en ook anderen onderricht te geven over de religie. “Onze moskee is geïnspireerd door veel dingen en één van hen is de islamitische feministische beweging van de jaren zeventig. Wij zeggen niet dat andere moskeeën geen recht van bestaan hebben, maar het gaat ons om het stichten van een nieuwe gemeenschap. Wat wij doen is eigenlijk niet zo controversieel, het is gebaseerd op kennis, zelfs de vrouw van de Profeet, Aisha, leidde vrouwen in gebed.” De moskee heeft brede steun, Aldus Khankan. Maar ze is ook bekritiseerd door meer conservatieve leden van de moslimgemeenschap. Imam Waseem Hussein van Kopenhagen’s grootste moskee, stelt het project ter discussie: “Moeten we ook een moskee hebben alleen voor mannen? Dat zou ongetwijfeld op protest stuiten bij de Deense bevolking”, zei hij tegen de Deense krant Politiken. Naar aanleiding van kritiek, Khankan: “Wie patriarchale structuren ter discussie stelt zal op weerstand stuiten maar wij laten ons niet uit het veld slaan door deze zwartkijkers.”

Read article

1650

Waarom Duitsland es schaft

Culture, News, People

maart 2, 2016

Schermafbeelding 2016-03-02 om 10.31.47

Kijken we als van schrik verstijfde konijntjes in de koplampen van de aanstormende toekomst of valt er nog iets positiefs te maken van die toestroom van honderdduizenden vluchtelingen? Behalve politici die er van alles over zeggen en proberen leiding te geven aan Europa, zoals Angela Merkel die voor de tweede maal sinds korte tijd haar opwachting maakte bij Anne Will (zie uitzending via Youtube hieronder), zijn er ook wetenschappers zoals Steven Vertovec, directeur van het Max Planckinstituut voor Onderzoek naar Multi-religieuze en Mult-ethnische Samenlevingen, die al veel langer onderzoek doen naar en nadenken over migratie. Hij is niet somber maar probeert vooral nuchter na te denken. ‘ Op de lange duur is migratie altijd goed voor de economie van een samenleving leert de geschiedenis. Het is in Duitsland een remedie tegen vergrijzing.’ De sleutel voor beleidsmakers is volgens hem aansturen op deelname van nieuwkomers, daaruit volgt taalverwerving en omarming van culturele waarden en normen.

 

 

Hier komt Vertovec wat uitgebreider aan het woord, in het Duits

http://www.wissenschaft.de/kultur-gesellschaft/gesellschaft/-/journal_content/56/12054/10297910/

In het tweede filmpje op deze site, uit 2010, doceert professor Steven Vertovec hoe de huidige migratie in elkaar zit.

http://www.ourcommonfuture.de/dokumentation/menschenrechte-und-globale-werte/videos/

Read article