MENU

fascisme
Tag Archive

560

Europeanen en ‘pan-Europees’ denken

Europese politiek

januari 13, 2022

Ik schrijf dit meer uit nieuwsgierigheid dan vanuit de behoefte te willen overtuigen. Mijn nieuwsgierigheid spruit voort uit de vraag wat iets of iemand Europees maakt. Het is een zoektocht naar een Europese identiteit. Aan mijn vragen liggen wel veronderstellingen ten grondslag, maar die stel ik graag ter discussie.

Geert Mak stelt in de uitzending van NPO Radio1 op 27 december 2021 (in ‘Spraakmakers’ https://tinyurl.com/yckjvtha in het fragment vanaf min 8:00.)  dat ‘er voor jonge mensen allang geen grenzen meer bestaan in Europa’. Zij vinden elkaar op een ‘paneuropees’ gevoel van gelijkgestemdheid. Ze verkeren in dezelfde kringen: universiteit, Europastudies, online referentiekader, digital native, meertalig/Engelstalig, linksliberaal, reislustig.

Laurens Dassen, Tweede Kamerlid voor Volt Europa, noemde Volt Europa toen hem werd gevraagd wat de partij annex beweging nu specifiek kenmerkt en onderscheidt van andere pro-Europese, sociaal-liberale partijen zoals D66: ‘Wij zijn een pan-Europese partij’. Hij bedoelde dat de partij niet is gebonden aan een enkel land, maar dat zij een en dezelfde partij is in alle landen in Europa – van de Europese Unie – van hoog tot laag – van het Europarlement tot op het lokale, plaatselijke niveau.

Het idee is om de gehele politieke werkelijkheid in een Europees perspectief te zien: Ook het aanleggen van bij wijze van spreken een woonerf is dan ‘Europese politiek’.  Op het niveau van de praktische politiek is het rjongeren, woningnood, elevant dat ‘Volters aller landen’ zich online verenigen en op hun interne partijfora allerlei ‘best practises’ kunnen delen: Het aanpakken van de woningnood onder jongeren in Berlijn, Parijs of Milaan biedt hier allerlei aanknopingspunten.

Een mooi voorbeeld is een bottom-up-burgerinitiatief in Berlijn om het stadsbestuur dure huurwoningen in wooncomplexen van grote particuliere beleggers te laten onteigenen ten behoeve van sociale huisvesting. De initiatiefnemers hebben een referendum daarover afgedwongen dat zij hebben gewonnen. Grondwetten en nationale wetten bieden onteigeningsmogelijkheden: Eigendomsrecht is weliswaar economisch essentieel maar ook weer niet absoluut. De overheid heeft altijd vorderingsgronden. Er zijn mogelijkheden om het eigendomsrecht van woningspeculanten aan te vechten maar je moet wel weten hoe en kennis is macht. Paneuropees denken vergroot je kennis en macht.

Dat het wonen in (Europese) binnensteden (voor jongeren) onbetaalbaar is geworden is heel ironisch mede te wijten aan hun eigen reislust: AirBnB maakt betaalbaar onderdak vinden voor een toeristisch verblijf van enkele dagen ontzettend gemakkelijk en vooral jongeren maken daar massaal gebruik van maar het onderliggende principe van home-exchange zonder winstoogmerk is geperverteerd omdat ‘huisjesmelkers’ panden zijn gaan opkopen om ze continu voor een hoge prijs via AirBnB te verhuren. Gemeenten die deze uitwassen willen aanpakken, kijken ook ‘paneuropees’ naar elkaar. Paneuropees betekent eigenlijk vooral: Het wiel niet zelf te hoeven uitvinden.

De vraag is of er uit ‘alles Europees doen’ ook een Europese identiteit ontstaat die zich kan meten met de nationale of die de nationale identiteit zelf vervangt. Volt Europa koestert een federaal idealisme als het om Europa gaat. Hier dringt zich een analogie op met het ideaal dat ontstond tijdens de Duitse Romantiek in de negentiende eeuw: ‘Deutschland ueber Alles’, (de titel van het volkslied) dat geen exclusief, xenofoob nationalisme maar een inclusief natiegevoel weergaf. Duitsland als een ‘universeel’ ideaal waardoor de mensen in al die elkaar bevechtende minilandjes elkaar de hand zouden reiken om samen een betere wereld te maken.

Die jonge mensen voor wie er in Europa geen grenzen meer bestaan zijn bijna allemaal geboren na 1990, na de val van de Sovjetunie en het verdwijnen van het IJzeren Gordijn en de Berlijnse Muur. Ze reizen als toerist naar Midden- en Oost-Europa of ze komen als arbeidsmigrant vanuit Oost-Europa naar hier. ‘Mijn’ aannemer, Guray Saidov, is een etnisch-Turkse Bulgaar die in 1990 naar hier kwam en vernederlandst is, zeker doordat zijn jongste kinderen hier zijn geboren en opgegroeid.

Kijk om je heen en je ziet volksstammen Bulgaren, Roemenen, Polen, Tsjechen en Slowaken, Hongaren rondrijden in klusbusjes. Ze werken in de installatietechniek en de renovatie-verbouw of in de tuinbouwsector. Ze zijn EU-burger maar (nog) geen Europeaan. Ze staan met een been in Nederland en een been in hun vaderland, waarnaar ze heimwee hebben.

Ze hebben niet zoals misschien veel Volters het concept van een Europees staatsburgerschap geïnternaliseerd. In dat geval ben je dus geen Duitser of Brit meer of Frans of Italiaans, maar ‘Europees’ wat best verstrekkend is omdat nog steeds geldt dat je bent opgegroeid in een nationale cultuur en moedertaal. Hoogopgeleide jonge mensen zijn ‘selfeducated in European identity’.

Dat ‘pan-Europese’ federalisme, daarover nog dit: Welke dynamiek zal dat ontketenen? De Europese Unie heeft zelf het idee van de ‘Eurregio’s’ bedacht om ‘de nationale grenzen te laten vervagen. Een voorbeeld daarvan is de Eurregio tussen Maastricht, Aken en Leuven die inderdaad succesvol als een bestuurlijke en economische eenheid functioneert al is het maar omdat het huisvesting biedt aan het in marktkapitalisatie grootste bedrijf van Europa, de Veldhovens chipmachinemaker ASML (groter dan Siemens, Shell)

De interne markt zou zo de natiestaten die met hun nationalisme de grote oorlogen voedden, geleidelijk laten oplossen in ‘een verenigd Europa’ maar het regionalisme kan evengoed sluimerend separatisme wind in de zeilen geven: een onafhankelijk Baskenland, Catalonië, Schotland en wie weet wat nog meer. Europa herbergt vele oude dromen van zelfbeschikking.

Als ‘volkssoevereiniteit’ een ideologisch uitgangspunt is (het recht van burgers om zelf te bepalen hoe en door wie zij worden bestuurd), dan is die niet per se Europees maar zou dat evengoed een etnografische lappendeken van minilandjes kunnen worden. De vraag in Europees verband is dus waar soevereiniteit (het zelfbeschikkingsrecht van een willekeurige groep mensen) begint en eindigt. Lokale taal en tradities vormen voor het leeuwendeel van de 450 miljoen Europese burgers de emotionele kern van hun identiteit.

We willen toch niet dat de Europese Unie een ‘superstaat’ wordt die als een soort Sovjetunie vanuit Brussel over de zelfbeschikkingsaspiraties van mensen heen dendert.  Dat kun je misschien voorkomen door van het project een soort continue ‘brede maatschappelijke discussie’ te maken over de ‘grenzen van Europa’ zowel in termen van etnografische ‘volkssoevereiniteit’ en recht op zelfbestuur, als in termen van wat de gedeelde

‘Europese beschaving’ inhoudt en hoe Europa daarmee de geopolitieke turbulentie waarin het zich bevindt het hoofd biedt.

Ik googelde even op pan-Europa, paneuropisme en paneuropism en vind slechts twee pagina’s met zoekresultaten waarin enkele documenten die refereren aan enerzijds het pacifisme (o.m. naar Richard Coudenhove-Kalergi, https://en.wikipedia.org/wiki/Paneuropean_Union) maar anderzijds ook het fascisme. (O.m. ‘Szturm’ een radicaal-nationalistisch Pools tijdschrift. Pan-Europa is bij hun een nieuw nationaal-socialisme.)

Het is dus met het zomaar munten van het idee ‘pan-Europees’ oppassen geblazen. Er waren al een paar anderen op dat idee gekomen met duidelijk aan het (Italiaanse neo-)fascisme gelieerde intenties. Je bevindt je zomaar ineens in een merkwaardig gezelschap. Dat maakt een debat over een gedeelde Europese identiteit en gemeenschappelijke Europese waarden noodzakelijk.

Read article

581

Adopteer een oorlogsgraf

Geen onderdeel van een categorie

oktober 15, 2021

Vandaag ontving ik het bericht dat ik Keith heb geadopteerd en ook Alan, Horace, Frederick, Leslie en William.

Het adoptiecertificaat vermeldt ook wat deze adoptie inhoudt en wat ik daarvoor moet doen. Ik beloof hun nagedachtenis levend te houden door hun levensverhalen te documenteren en door te vertellen.

Ik doe de gelofte dat ik begrijp dat vrede, vrijheid en veiligheid niet vanzelfsprekend zijn. Dat hiervoor grote offers zijn gebracht in het verleden, maar ook in het heden. Daarom wil ik de nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers in ere houden.

Ik heb Keith, Alan, Horace, Frederik, Leslie en William ontmoet tijdens een avondwandeling met mijn vrouw, Karin, in de omgeving van ons nieuwe huis in Beverwijk. We passeerden de gemeentelijke begraafplaats Duinrust en het toegangshek stond open dus we besloten een kijkje te nemen.

En daar liggen ze begraven. Ieder onder een identieke gedenksteen in een Commonwealth oorlogsgraf.

Onze belangstelling voor oorlogsgraven en het herdenken van gevallenen is een beetje bovengemiddeld omdat Karins zoon Timo ook rust in een oorlogsgraf. Op het militair ereveld in Loenen. Timo sneuvelde in 2007 in Afghanistan, 20 jaar oud. Het verdriet om hem is nog altijd voelbaar.

Maar wie heeft er nog verdriet om Keith, Alan, Horace, Frederick, Leslie en William die sneuvelden in 1943?

Bij de graven staat een plaquette met de volgende tekst:

In de nacht van 11 op 12 juni 1943 vond een grote aanval plaats van geallieerde bommenwerpers op een aantal Duitse steden, waaronder Dortmund, Düsseldorf en Munster. Aan deze raid namen niet minder dan 783 vliegtuigen deel, waarvan er die nacht 38 verloren gingen.

De Lancaster W47 91 PH-W, van het 12e squadron, werd op zijn terugreis naar Engeland aangeschoten. Ongeveer om drie uur ’s nachts kwam dit toestel brandend naar beneden en sloeg met een doffe slag nabij Paasduin in Wijk aan Zee tegen de grond, waarbij alle zeven bemanningsleden hun leven verloren. De zeven omgekomenen werden begraven op Duinrust. De lichamen waren dermate verminkt dat alleen dat van sergeant-vlieger Berry kon worden geïdentificeerd.

Omdat men de verbrande lichamen nooit heeft kunnen identificeren is het onzeker dat de nadien geplaatste grafstenen op de juiste plaats staan, op die van Berry na. Pas na de bevrijding heeft men de andere namen kunnen vaststellen. De later geplaatste grafstenen tonen het embleem van het wapen waaronder men diende, dan volgen legernummer, rang, naam, functie, sterfdatum en leeftijd van de betrokken en eventueel een kruis, en tenslotte in veel gevallen een korte tekst in de Engelse taal.

Sergeant-vlieger Weston Robert Berry, 29 jaar, was afkomstig uit Dungong, gelegen in Nieuw Zuid Wales, Australië. Op zijn steen staat de tekst: “Hij stierf opdat wij zouden leven.”

Sergeant William Edward Cunliffe, navigator, 28 jaar, had zich vrijwillig als militair gemeld. Hij was gehuwd en woonde in Hyte gelegen in Kent Op zijn steen staat: “De vrucht van dapperheid, vergaard in de oogst van eeuwige vrede”

Sergeant Keith Benedict Davidson, boordschutter.

Sergeant Alan Arthur Gill, bommenrichter, 20 jaar en daarmee het jongste lid van de bemanning, Ook hij was oorlogsvrijwilliger en afkomstig uit Sherburg in Elment, een kleinere plaats in Yorkshire. Het opschrift op zijn steen luidt: “Gedachten vandaag-herinneringen altijd aan een dierbare zoon en broer”.

Sergeant Frederick Norman Pink, boordwerktuigkundige, 26 jaar. Had zich vrijwillig gemeld in de strijd tegen de nazi’s. Hij kwam uit Peckham, een deelgemeente van Londen. Hier luiden de woorden: “Tot nu toe, wat slapen-wat sluimeren, wat handen vouwen om te slapen”.

Sergeant Horace Shepherd, piloot, 29 jaar. Deze vrijwilliger was ongehuwd en woonde in Rhyl in Flints-hire. Op zijn steen leest men: “Zonder afscheid viel hij in slaap – slechts herinneringen blijven bewaard”.

Sergeant Leslie Stephenson, radiotelegrafist.

Achter de grafsteen van sergeant Stephenson ligt de Canadees Howard Cedric Treherne, officier-vlieger van de Royal Canadian Air Force begraven. Zijn lichaam werd 14 augustus 1943 op het strand te Wijk aan Zee bij paal 52,3 gevonden, en ’s avonds op 16 augustus op Duinrust begraven.

De Lancaster van Treherne, die navigator was, stortte op 29 juni 1943 neer in zee nabij Den Helder, waarbij alle zeven bemanningsleden omkwamen.

De piloot van deze Lancaster ligt begraven op de Oorlogsbegraafplaats in Bergen op Zoom, twee anderen in Castricum en drie andere bemanningsleden  worden nog steeds vermist. Treherne was afkomstig uit de Canadese havenplaats Truro in Nova Scotia. Hij was gehuwd, en was 22 jaar oud.

Dit is wat er staat op de plaquette.

Het waren twintigers met nog een heel leven voor zich. Als ze de Tweede Wereldoorlog zouden hebben overleefd, dan zouden zij nu hoogbejaarde mannen zijn geweest. Of waarschijnlijk zouden ze niet meer hebben geleefd want waren ze overleden waaraan een mens voortijdig kan overlijden, ziekte of een ongeluk. Maar daar gaat het niet om. Toen waren het twintigers met de illusies van twintigers. Er werd een beroep op ze gedaan en ze gingen en hoopten er het beste van. Daaraan danken wij onze vrede, vrijheid en veiligheid.

Karin en ik hebben er al eens een bloem neergelegd op elk van die zes graven. Nu aan de slag met die levensverhalen. Als er iemand is die denkt dat hij of zij mij daarbij kan helpen, ik houd me aanbevolen.

Erwin van den Brink

Read article

448

Italië als politiek trendsetter

Geen onderdeel van een categorie

augustus 20, 2021

Door: Robert Visscher/NemoKennislink, coverbeeld: Wikipedia

Veel mensen zien de Italiaanse politiek als de uitzondering binnen Europa. Maar de Italianen zijn trendsetters, stellen wetenschappers van de Universiteit Utrecht. De aanpak van Mussolini, Berlusconi en Grillo vond navolging in de rest van de wereld.

Lui op het strand liggen, een beetje lummelen en af en toe een duik nemen. “Lange dagen niks doen in de zon en genieten van het leven. Dat is het beeld dat veel mensen hebben van het vakantieland Italië”, zeggen onderzoekers en Italië-experts Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn (Universiteit Utrecht). “Het lijkt vooral een land van stilstand en wanorde, maar bij politieke vernieuwing denk je vast niet aan Italië. Het land is wel degelijk een trendsetter”, betogen de twee wetenschappers.

Lekker lummelen in de zon, zoals hier op Sicilië. Zo kennen veel vakantiegangers Italië, maar politiek gezien is het land een trendsetter, betogen Weststeijn en Corduwener. Foto: Robert Visscher

In hun boek ‘Het Italiaanse experiment’ geven de auteurs een verfrissende blik op de moderne, politieke geschiedenis van Italië. Ze beschrijven hoe Benito Mussolini, Silvio Berlusconi, Beppe Grillo en Matteo Salvini populair werden en een voorbeeld vormden voor veel andere politici over de grens. Dat is bijzonder, want de meeste historici betogen het tegenovergestelde. Zij benadrukken dat Italië juist een uitzondering is in Europa en dus helemaal geen navolging kreeg. Nu veel mensen op vakantie zijn in het Zuid-Europese land voelt NEMO Kennislink de wetenschappers aan de tand.

Lees verder op: https://www.nemokennislink.nl/publicaties/italiaanse-politici-experimenteren-tot-in-de-oneindigheid/

Uitgelichte foto (Wikipedia): Alessandra Mussolini, Italian conservative politician, member of the European Parliament, former actress and model, granddaughter of Benito Mussolini, niece of Sophia Loren. Foto Nicoloro Giuseppe. Milano 07/10/2007 Festa Tricolore del secolo d’ Italia. nella foto l’ onorevole Alessandra Mussolini.

Read article