MENU

Europa
Tag Archive

115

Over Europa en energie

Business, Lifestyle, News, Trending

oktober 13, 2021

Uit Newsweek van deze week:

Europa is in de greep van een energiecrisis door de stijgende prijzen voor aardgas, de toegenomen vraag naar fossiele brandstoffen en de naderende winter. Er wordt nu overwogen terug te vallen op steenkool.

Steenkool is de meest vervuilende fossiele brandstof en de Europese landen hebben zich ertoe verbonden alle kolencentrales tegen 2030 te sluiten. In maart van dit jaar was Europa al halverwege dat doel, maar de energieschaarste heeft sommige energieproducenten ertoe gebracht Rusland om meer leveringen van steenkool en gas te vragen, terwijl API2 Rotterdamse steenkoolfutures – een referentieprijs voor steenkool die in Noordwest-Europa wordt ingevoerd – in september met 80 dollar per ton zijn gestegen en de 230 dollar per ton hebben overschreden.

De steenkoolvoorraden zijn ook gestegen naarmate de vraag toenam, doordat Europese producenten als gevolg van de energiecrisis hun toevlucht namen tot steenkool.

Experts die met Newsweek spraken, suggereerden dat steenkool niet de toekomst van de energievoorziening voor Europa is, maar bekritiseerden het huidige energiebeleid van de EU.

Ralph Schoellhammer, een assistent-professor internationale betrekkingen aan de Websteruniversiteit in Wenen, Oostenrijk, wijst op de controverse rond kernenergie.

“In Europa heeft de (energievoorzienings)realiteit nu eindelijk de (verduurzamings)ideologie ingehaald. Klimaatbeleid is voornamelijk geformuleerd door NGO’s en jonge klimaatactivisten, maar is niet gestaafd met hard wetenschappelijke bewijs,” vertelde Schoellhammer aan Newsweek.

Dit wordt vooral duidelijk aan de hand van kernenergie, dat wat betreft CO2-uitstoot een even klimaatvriendelijke manier van energieopwekking is als windenergie. ‘’maar het zijn ideologische bezwaren die ervoor hebben gezorgd dat kernenergie, bijvoorbeeld in Duitsland, in 2022 wordt stopgezet en op dit moment lijkt een ommekeer onwaarschijnlijk.”

“Dit alles veroorzaakt ernstige energietekorten – Zweden moest twee op olie gestookte elektriciteitscentrales opstarten die 140.000 liter olie per uur verbranden, terwijl Zweden tegelijkertijd zes van zijn twaalf kerncentrales heeft gesloten.”

“Politiek gezien lijkt een tijdelijke terugkeer naar steenkool beter ‘verkoopbaar’ is dan een terugkeer naar kernenergie, omdat het sluiten van kerncentrales politiek is gepromoot als een enorm succes voor het milieu,  dat het nooit is geweest,” ging Schoellhammer verder.

“Het grootste probleem is evenwel de terugkeer van stagflatie: De Duitse industriële productie is (door de energieschaarste) in augustus maand op maand met 4 procent gedaald, terwijl de inflatie (als gevolg van goederenschaarste) nieuwe hoogten bereikt van meer dan 4 procent.”

“De afkeer van fossiele brandstoffen was altijd gebaseerd op de fata morgana dat de hele energietransitiehet geen echte gevolgen zou hebben voor de gemiddelde Europeaan.” vertelde Schoellhammer.

“Het risico van op hol geslagen inflatie maakt mensen steeds gevoeliger voor prijsstijgingen en op een gegeven moment zal hierdoor het gebruik van fossiele brandstoffen en kernenergie politiek prevaleren boven vasthouden aan klimaatdoelstellingen.

“Dit kwam al tot uiting bij de Duitse verkiezingen op 26 september, waar kiezers die voor het eerst stemden, zich meer aangetrokken voelden tot de pro-nucleaire FDP dan tot de Groenen”.

“Als de zaken zich zoals nu blijven ontwikkelen, zou dit wel eens de neergang van de Groene beweging kunnen inluiden, aangezien de kosten van de Energietransitie langzaam maar zeker hoger worden dan de offers die met name de lagere klassen bereid zijn te dragen.” Daniel Esty is professor aan de Yale Law School en voormalig commissaris van het Connecticut Department of Energy and Environmental Protection. Hij was ook van 1989 tot 1993 onderhandelaar van de VS over klimaatverandering. Hij stelt dat er meer moet worden gedaan om stimulansen te creëren voor kosteneffectieve hernieuwbare energie.

“Vooruitgang in de richting van een toekomst met schone energie zal vrijwel zeker niet gladjes verlopen. Als de prijzen pieken, neemt de bereidheid van het publiek af om een aanzienlijke premie te betalen om broeikasgasemissies te vermijden. Het beleid moet dus niet alleen gericht zijn op schone energie en hernieuwbare energie, maar ook op goedkopere en betrouwbaardere elektriciteit. In dit opzicht hebben de Europese leiders een aantal ernstige beleidsfouten gemaakt, waaronder de toezegging om kerncentrales te sluiten voordat hernieuwbare energie op grote schaal en tegen concurrerende kosten beschikbaar was.”

Het hele artikel vind je op:

https://www.newsweek.com/gripped-energy-crisis-europe-breaking-climate-promises-coal-gas-1637291?mc_cid=1232cf109a&mc_eid=036ab8eeae

Read article

Zij doorzag ze alledrie (Trump, Poetin en Johnson)

Zonder categorie

oktober 11, 2021

Interessant artikel van Lynn Berry en Calvin Woordward van The Associated Press over Witte Huis-adviseur Fiona Hill. Een van origine Britse die Donald Trump tijdens zijn presidentschap briefde over Poetins Rusland is de dochter van de Britse mijnwerker. Zij stelt dat zowel Donald Trump als Wladimir Poetin en ook de Britse premier Boris Johnson aan de macht zijn gekomen door de vernietiging van de zware industrie in de Verenigde Staten, Rusland en in Groot Brittannië sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw en door de teloorgang van de industriële klasse. Door het nihilisme en het brede gevoel vergeten te zijn, die dat losmaakte.

Hill die vloeiend Russisch spreekt en verstaat, observeerde deze machtigen als de spreekwoordelijke ‘vlieg op het behang’ die wordt genegeerd maar die alles op haar gemak overziet – en doorziet. De mannen zagen haar letterlijk niet staan en daar maakte zij handig gebruik van door in hun nabijheid heel goed te luisteren, alles te onthouden en op te schrijven.

De veranderingen in de drie landen zijn opvallend vergelijkbaar, deels als gevolg van de vernietiging van de zware industrie. Het resultaat is wat zij een “crisis van kansen” noemt en de opkomst van populistische leiders als Poetin, Trump en de Britse premier Boris Johnson, die in staat zijn in te spelen op de angsten en grieven van degenen die zich achtergesteld voelen.

Ze zei dat ze zich in het Witte Huis zorgen maakte over wat Rusland aan het doen was en naar buiten kwam, nadat ze zich volledig bewust was geworden van dit alles, dat het probleem eigenlijk de Verenigde Staten waren … en dat de Russen gewoon de situatie aan het uitbuiten waren.

Hill noemt Rusland een waarschuwend verhaal, “America’s Ghost of Christmas Future,” als de VS niet in staat zijn een einde te maken aan hun interne politieke verdeeldheid.

“There Is Nothing for You Here,” haar boek dat vorige week uitkwam is, in tegenstelling tot die van andere schrijvers over de regering Trump, niet geobsedeerd door de schandalen. Net als haar afgemeten maar meeslepende getuigenis in Trumps eerste impeachment, biedt het boek een nuchterder, en daardoor misschien verontrustender, portret van de 45ste president.

https://apnews.com/article/donald-trump-fiona-hill-vladimir-putin-russia-europe-f582f211aa82b69092954b7db94bbf4f

Read article

160

Lavastroom

News, Zonder categorie

oktober 3, 2021

Dit beeld, op 30 september gemaakt door de Copernicus Sentinel-2 missie, toont de stroom lava van de uitbarstende vulkaan op het Spaanse eiland La Palma. Men ziet hoe de lava in de Atlantische Oceaan stroomt en de kustlijn uitbreidt. Deze ‘lavadelta’ besloeg ongeveer 20 hectare toen de foto werd genomen.

Op 19 september opende zich een scheur in de vulkaan Cumbre Vieja, waardoor pluimen as en lava de lucht in werden geslingerd. De lava stroomde de berg af en stroomde door dorpen die alles op hun weg opslokten. Op 28 september had de 6 km lange lavastroom de oceaan aan de westkust van het eiland bereikt. Wolken van witte stoom werden gemeld waar de gloeiend hete lava het water raakte in het Playa Nueva gebied.

Dit Sentinel-2-beeld is verwerkt in ware kleuren, waarbij gebruik is gemaakt van het kortegolf-infraroodkanaal om de lavastroom te benadrukken. De Sentinel-2-missie is gebaseerd op een constellatie van twee identieke satellieten, die elk een innovatieve multispectrale breedbeeldcamera met hoge resolutie en 13 spectrale banden aan boord hebben, waarmee veranderingen in het land en de vegetatie van de aarde kunnen worden gevolgd.

bevat gewijzigde Copernicus Sentinel-gegevens (2021), bewerkt door ESA, CC BY-SA 3.0 IGO
De aarde observeren
Sentinel-2
Copernicus

Vertaald met www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

Read article

158

Baron stal van Europa

Zonder categorie

oktober 1, 2021

Uit: De Standaard. Karel Pinxten (69), ex-politicus van de Open VLD, verliest twee derde van zijn pensioenrechten. Dat heeft het Europees hof van Justitie donderdagochtend beslist. Volgens het Hof is het bewezen dat Pinxten zich als lid van de Europese Rekenkamer tussen 2006 en 2018 heeft verrijkt op kosten van zijn werkgever.

Bron: Wikipedia

Het hof heeft in zijn beslissing de eis van de Ierse advocaat-generaal Gerard Hogan van vorig jaar in december gevolgd. Uit een onderzoek van de Europese antifraudedienst Olaf was gebleken dat Pinxten onder andere privéreizen naar Cuba en Crans-Montana in Zwitserland, maar ook jachtpartijen in Ciergnon in de Ardennen en Chambord in de Loirestreek had laten betalen door zijn werkgever de Europese Rekenkamer.

Ook fraude met tankkaarten wordt hem aangewreven, net als een lange lijst door Europa betaalde etentjes met politieke en persoonlijke vrienden. Olaf schatte op het eind van zijn onderzoek in 2018 het financiële nadeel dat Pinxten berokkend zou hebben aan zijn werkgever, op 570.000 euro. De Rekenkamer zelf bracht dat bedrag in haar vordering aan het Europees Hof naar beneden tot 160.000 euro.

https://www.standaard.be/cnt/DMF20210930_92829700?utm_source=standaard&utm_medium=newsletter&utm_campaign=breakingnews&utm_content=wide_1&utm_term=0-0&adh_i=893b91e6b550009c505f7dc57e180b71&imai=&M_BT=4861902125371

Read article

133

Deutschlandfunk, Deutschlandradio

Culture, News

september 30, 2021

Deutschlandradio, website.

Hier valt veel te beleven zoals dit:

“Gezichten van Europa”, dit zijn mensen die staan voor historische, politieke en sociale processen in hun land. Onze reporters achterhalen hun verhalen en krijgen inzicht in hun dagelijks leven. Wat gebeurt er tussen Amsterdam en Athene? Wat wordt er in Polen besproken? Waar denkt Portugal aan? En wat doen andere Europeanen beter? Een uur luisterervaring, elke zaterdag, vanaf 11.05 uur.

https://www.deutschlandradio.de/

https://www.deutschlandfunk.de/gesichter-europas.4239.de.html

https://www.deutschlandfunk.de/europa-heute.794.de.html

Read article

163

De legende van Merlijn

Zonder categorie

september 10, 2021

De legende van koning Arthur en de ridders van de Ronde Tafel is misschien wel een van de vroegste uitingen van Europees egalitarisme: De tafel was rond zodat niemand, ook de koning niet, aan het hoofd zou zitten en ieder evenveel gewicht in de schaal zou leggen. De twaalf sterren in de vlag van de Europese Unie lijken te verwijzen naar de twaalf ridders – er wordt ook gewag gemaakt van 24 ridders. Het twaalftallig stelsel is vroeg-europees en is (behalve op de wijzerplaat van de klok) verdrongen door de eenvoudiger annotatie in Arabische cijfers in het tientallige stelsel. In de Europese vlag symboliseren de twaalf sterren naar verluidt de stralenkrans om het hoofd van Maria, maar ik vind de symboliek van de Ronde Tafel eigenlijk mooier: elke deelnemende lidstaat wordt gezien als gelijkwaardig: soeverein en dus met vetorecht.

Onderstaand nieuwsbericht las ik vandaag op Scientias:

De in de vijftiende eeuw achteloos in de binding van andere boeken weggestopte fragmenten stammen uit het begin van de dertiende eeuw.

Dat stellen Britse onderzoekers nadat ze de zeven fragmenten uitgebreid onder de loep hebben genomen. Hun onderzoek resulteert echter niet alleen in een vrij nauwkeurige datering van de fragmenten; de wetenschappers zijn er ook in geslaagd om de volledige tekst – die her en der door beschadigingen niet langer goed met het blote oog te zien was – te lezen. Ook is het ze gelukt om vast te stellen wat voor soort inkt de schrijver gebruikt heeft om het verhaal van Merlijn op perkament te zetten.

Merlijn is een tovenaar die een belangrijke rol speelt in de beroemde legende van koning Arthur. In de fragmenten die recent zijn teruggevonden, wordt onder meer beschreven hoe koning Arthur – samen met enkele medestanders, waaronder Merlijn – de wapens oppakt tegen koning Claudas. Merlijn bedenkt een aanvalsplan. En er volgt een uitgebreide beschrijving van de strijd. Die strijd lijkt in het nadeel van Arthur en zijn companen uit te vallen, maar dan houdt Merlijn een vurig betoog en wordt het tij gekeerd.

Uit: Scientias. (https://www.scientias.nl/recent-ontdekte-fragmenten-van-de-legende-van-merlijn-blijken-tot-de-oudste-van-hun-soort-te-behoren/)

Beeld: Merlin Taking Away The Infant Arthur Door: Newell Convers Wyeth, gevonden op: https://uploads7.wikiart.org/images/n-c-wyeth/merlin-taking-away-the-infant-arthur.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Round_Table

Read article

675

Varen in plaats van vliegen

Travel

juli 13, 2020

Het is nog niet eens zo lang geleden dat het internationale, intercontinentale, passagiersvervoer hoofdzakelijk over zee ging en niet door de lucht. Vliegen was voor de komst van het straalverkeersvliegtuig zo duur dat de KLM in de jaren 1950 reclame maakte met de slogan ‘Vliegen is goedkoper dan u denkt’ en dagjesmensen trachtte te verleiden tot vliegen, met een rondvluchtje vanaf Schiphol.

Wie een verre reisbestemming had en niet vermogend was, reisde per schip. Vliegen was voor de ‘jetset’, de happy few. Tientallen miljoenen Zuid- en Oost-Europeanen emigreerden tussen 1850 en 1950 per schip van Europa naar de Verenigde Staten, via Rotterdam, Antwerpen en Hamburg met name en ze reisden via het quarantainestation Ellis Island in de baai van New York de V.S. in.

De SS Rotterdam die in 1958 van stapel liep is  de laatste Nederlandse Oceaanstomer en ligt tegenwoordig als attractie in Rotterdam. (foto: Wikipedia)

De SS Rotterdam die in 1958 van stapel liep is de laatste Nederlandse Oceaanstomer en ligt tegenwoordig als attractie in Rotterdam. (foto: Wikipedia)

Verder onderhielden schepen lijndiensten naar de overzeese gebiedsdelen, Nederlands-Indië, Frans Afrika en Frans Indo-China en Brits India, Singapore en Borneo en niet te vergeten Australie, Nieuw Zeeland en Canada.

 

De eerste stoomschepen werden voortgedreven door zij-raderen en hadden ook nog zeilen: de Great Western en de Great Eastern, ontworpen door de Britse ingenieur van Franse afkomst Isambard Kingdom Brunel, wiens vader was gevlucht voor de Franse Revolutie en die zijn zoon daarom de middelste naam Kingdom had gegeven (maar dit terzijde).

Vanaf de vroege negentiende eeuw tot en met de eerste helft van de twintigste eeuw heerste de hegemonie van de Europese ‘oceanliner’ , de oceaanstomer, op de wereldzeeën. Enkele illustere exemplaren waren de ‘Titanic’, de ‘Lusitania’, de ‘Île de France’, de ‘France’, de ‘Normandie’ de ‘Europa’ (van de Deutsche Lloyd), de ‘Vaterland’ en de Italiaanse ‘Andrea Doria’.

 

Ingenieur Isambard Kingdom Brunel, geestelijk vader van talrijke ijzeren constructies waaronder schepen zoals de Great Britain, Great Eastern en Great Western. (foto Wikipedia)

Ingenieur Isambard Kingdom Brunel, geestelijk vader van talrijke ijzeren constructies waaronder schepen zoals de Great Britain, Great Eastern en Great Western. (foto Wikipedia)

Lijndiensten over zee voor passagiers bestaan nog steeds, maar het is een kleine markt voor liefhebbers die dan kunnen meevaren op een vrachtschip, bijvoorbeeld van de Italiaanse rederij Grimaldi Lines. Het laatste als echte oceanliner gebouwde schip is de nog actieve ‘Queen Mary 2’. (Ze is vernoemd naar Mary Van Teck, een Duitse die de grootmoeder was van de huidige Britse koningin.)

De snelste lijnschepen die de Blauwe Wimpel veroverden waren de Franse ‘Normandie’, de Britse ‘Queen Elisabeth’ en als laatste uiteindelijk de Amerikaanse ‘United States’. Die deed er in 1952 drie etmalen en 10 uur over om de Atlantische Oceaan van New York (Ambrose Lightship in New York Harbour naar Bishop Rock voor de kust van Cornwall) te komen met een snelheid van 38 knopen, zo’n 45 mijl per uur ofwel ruim zeventig kilometer per uur. Gemiddeld dus, en niet op het volle vermogen. (Het schip was mede in opdracht van de US Navy gebouwd om desgewenst snel troepen naar Europa te kunnen brengen in de Koude Oorlog.)

Vanwaar nu deze nostalgie? Wel, misschien is het in deze Coronatijd het moment om de lijnvaart nieuw leven in te blazen. Allereerst zijn vele tientallen cruiseschepen op dit moment opgelegd omdat ze besmettingshaarden zijn gebleken. Maar als we de passagierscapaciteit van zo’n varende eetschuur nu eens verlagen van pakweg 4.000 naar 1.000 zodat aan boord gemakkelijk een paar meter afstand kan worden gehouden, zou er dan een verdienmodel in zitten?

In plaats van 7 uur lang opgevouwen zitten met 32 centimeter beenruimte, heb je dan een eigen hut, deckchair en een wandeling naar de bar. Drie dagen lang? Lijkt me te doen. Er moet misschien geld bij, maar we vermijden veel CO2-uitstoot.

 

Een probleem is dat de huidige cruiseschepen niet zijn gebouwd op snelheid en niet voor de snelle Atlantische oversteek: De ‘liners’ van weleer beschikten over enorme vermogens en hadden een lange boeg om de hoge golven bij storm zo te breken dat ze niet tegen de opbouw konden slaan.

Maar een oversteek in drie of twee dagen zou tegenwoordig technisch kunnen: schepen hebben bestuurbare stabilisatievinnen, boegschroeven, je kunt de aandrijving dieselelektrisch maken of helemaal elektrisch omdat batterijgewicht veel minder een bezwaar is dan bij elektrisch vliegen. We hebben tegenwoordig satellietnavigatie en -communicatie en veel betere weersverwachtingen dus eventuele stormgebieden zijn te vermijden en iedereen kan volop online zijn.

De Amerikaanse bedrijfsadviseur en managementauteur Jeremy Rifkin prijst in zijn boek The European Dream het ontspannen levenstempo in Europa vergeleken bij dat in de V.S en Azië als een toekomstmodel. Daar hoort langzaam reizen bij. De markt voor ‘leisure’ in Europa groeit, simpelweg door de vergrijzing. Behalve geld hebben gepensioneerde mensen vooral veel tijd, heel veel tijd. Op een vakantiebestemming komen mag best een paar dagen extra reistijd kosten als die reis aanzienlijk comforbaler is dan vliegen terwijl zij veel minder milieubelasting oplevert. Scheepvaart is gemakkelijker te verduurzamen dan luchtvaart.

‘Luchtvaart’ komt niet voor niets van het woord ‘varen’: De KLM is opgericht door scheepsreders dus waarom kan zij niet ook gewoon Koninklijk Zeevaart Maatschappij heten? Het is maar een idee

 

Dan hier een leuk filmpje:

En nog eentje:

 

 

Hier nog wat linkjes voor de bootjesliefhebbers onder u:

https://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/galleries/ss-united-states-in-pictures/

https://www.transitionsabroad.com/listings/travel/articles/travel-by-cargo-ship-around-the-world.shtml

https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_largest_passenger_ships

http://www.grimaldi-freightercruises.com/en/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Peninsular_and_Oriental_Steam_Navigation_Company

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ocean_liners

https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_largest_passenger_ships

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Read article

1236

Volkskroniek over hoe vrijheid 75 jaar geleden begon

Cities, Culture, Lifestyle, People, Travel

juni 16, 2020

Een collectief plakboek over Europa, het continent van de verpozing

Tijdens zijn gedwongen verblijf in Duitsland in de Tweede Wereldoorlog begon mijn vader, Wim van den Brink, met fotograferen. Hij is er zijn verdere leven mee doorgegaan. Hij fotografeerde tijdens de vele reizen door Europa die hij vanwege zijn werk maakte en tijdens de vakanties met zijn gezin. De beelden vormen een kroniek van het alledaagse leven in Europa vanaf 1943 tot aan zijn dood in 2007. Maar zijn ook onderdeel van een veel omvangrijker verborgen volkskroniek van het gewone leven door talloze amateurfotografen. Een collectief, vergeten plakboek want er moeten miljoenen van zulke bijna verloren beelden zijn weggeborgen in dozen en albums.

Op de laatste foto poseert hij ergens in Maastricht. Recht de camera inkijkend, staand met een hand in de zij en een voet op zijn reisvalies, eenentwintig jaar oud.

Op de laatste foto in de serie die mijn vader maakte tijdens zijn internering in Duitsland (1943-1945), is hij na de capitulatie op weg naar huis. Hier poseert hij ergens in Maastricht. Recht de camera inkijkend, staand met een hand in de zij en een voet op zijn reisvalies, eenentwintig jaar oud.

 

Telkens als ik nadenk over Europa, kijk ik weer terug in het schriftje van mijn vader dat ik als kind al af en toe tevoorschijn haalde vanachter de schuifdeurtjes op zolder. Daar lag het tussen oude boeken en paperassen, samen met een camera die hij had meegenomen uit Duitsland. Het is een gewoon schoolschrift met gelinieerde pagina’s maar het bevat enkele tientallen ingeplakte foto’s van ongeveer negen bij zeven bij centimeter gemaakt met die Zeiss Ikon balgcamera die in de jaren 1940 in Duitsland een heel gangbaar model was. De foto’s zijn klein maar behoorlijk scherp.

Mijn vader, tweede van rechts, op 22 april 1945  samen met zijn medebewoners temidden van zijn Russische bevrijders in Berlijn-Rahnsdorff.

Mijn vader, tweede van rechts, op 22 april 1945 samen met zijn medebewoners temidden van zijn Russische bevrijders in Berlijn-Rahnsdorff.

Ze vormen een reportage over de ruim twee jaar dat hij in Berlijn verbleef, vanaf het voorjaar 1943 – nadat hij kort na zijn achttiende verjaardag was opgepakt – tot en met zijn repatriëring na de capitulatie in juni 1945. Het was zijn eerste buitenlandse reis. De foto’s laten de plekken zien waar hij verbleef en de mensen waarmee hij optrok. Op sommige staat hij zelf, alleen of met anderen. Vermoedelijk zijn die gemaakt met de zelfontspanner. Op de laatste foto poseert hij ergens in Maastricht. Recht de camera inkijkend, staand met een hand in de zij en een voet op zijn reisvalies, eenentwintig jaar oud.

 

San Marcoplein, Venetie, 1962.

San Marcoplein, Venetie, 1962.

In 1988 ging ik met hem en het schriftje terug naar Berlijn. Hij was toen even oud als ik nu: begin zestig. Hij vond het een godswonder dat hij de oorlog had overleefd als je bedenkt hoeveel dood en verderf er tijdens die oorlogsjaren om hem heen was gezaaid. Door de geallieerde bombardementen en vooral de laatste weken en dagen in de slag om Berlijn. Op een van de foto’s zie je mijn vader met Russische soldaten (‘onze bevrijders’, staat er onder) van wie er eentje een verband om zijn hoofd heeft. De overige foto’s ademen een alledaagse, bijna een vakantiesfeer. Veel tekst staat er niet in het schriftje. Mijn vader was geen schrijver. Hij was technicus, scheikundige.

 

Noorwegen, 1961.

Noorwegen, 1961.

Maar hij praatte graag. Wij hadden een goede band dus praatten we veel met elkaar. Dat ging vaak over koetjes en kalfjes. Over hoe we tegen het leven aankeken. Soms over de dood van zijn eerste vrouw, mijn moeder. Dat was een verdriet dat hij nooit helemaal te boven is gekomen ook niet in het lange en gelukkige huwelijk dat erop volgde met een vriendin van mijn moeder, mijn tweede moeder.

 

Salzburg, Oostenrijk, 1962

Salzburg, Oostenrijk, 1962

Zijn spraakzaamheid gaf mij de gelegenheid hem in Berlijn eens goed uit te horen over die twee oorlogsjaren. Toen bleek mij hoeveel hij niet had gefotografeerd en misschien ook niet had willen zien. De verwoesting, de doden. Hij was geen oorlogsfotograaf. Hij was een huis-tuin-en-keuken-fotograaf en nog een tamelijk middelmatige ook. Maar hij had geen last van artistieke pretenties. In geen van de dingen die hij deed trouwens was hij ooit pretentieus. Dat hij enkele aardige foto’s, dia’s en films heeft nagelaten komt doordat hij verzot was op apparaten en die te pas en te onpas gebruikte. Een apparaat in zijn buurt was voor hem nooit veilig. Knopjes zijn om aan te draaien, schroefjes draaide hij los zodat hij binnenin kon kijken. Als het stuk was, maakte hij het.

 

Stresa, bij Milaan, 1967.

Stresa, bij Milaan, 1967.

Wat hij wel fotografeerde in Berlijn was het veilige onderkomen dat hij, na te zijn weggebombardeerd uit een pension aan de Muskauerstrasse, vond bij een familie buiten de stad. En ook de laatste episode, het bivakkeren met een stel andere her en der in Europa geronselde Arbeitseingesetzden – dwangarbeiders – in een Ferienlager, een verlaten vakantiepark aan een meer. Daar konden ze zich levend en wel aan de oprukkende Russen overgeven. Zijn hospita had toen met alle andere Duitsers allang de benen genomen. Ze wilden in handen van Amerikanen vallen.

Milaan, 1967

Milaan, 1967

Deze vrouw bij wie hij enige tijd inwoonde noemt hij in een van de fotobijschriften ‘meine Pflegemutti’. Zij had zich over hem ontfermd. Mijn vader zag er niet bepaald arisch uit. Hij was klein en had een dichte bos pikzwart haar, donkerbruine ogen en een ietwat getinte huid. Hij had voor joods kunnen doorgaan. Aan moederszijde had hij inderdaad verre joodse voorouders. De familie was lang geleden rooms-katholiek geworden. Waarschijnlijk is een groot gedeelte van de mensheid wel enigszins joods als het gaat om verre afstamming. Zijn van contradicties vergeven rassenleer is een van de absurditeiten van het Nazisme.

 

In de Dolomieten, 1960

In de Dolomieten, 1960

Ik denk dat vanwege zijn jongensachtige voorkomen en door zijn blijmoedige natuur en oprechtheid, die hij zijn hele leven behield, dat daarom ook toen ver van huis in Duitsland, de juiste mensen zich over hem ontfermden: Die vrouw, maar ook zijn leidinggevende in de fabriek. Dat heeft hem geholpen de oorlog heelhuids door te komen: Niet alle Duitsers waren ‘rotmoffen’.

 

Hydepark, Londen, 1968

Hydepark, Londen, 1968

Na de oorlog ging mijn vader aan de slag bij de Mekog (Maatschappij voor Exploitatie van Kooks Oven Gassen) een onderdeel van Hoogovens in IJmuiden. Mekog maakte kunstmest en dat was essentieel voor de Wederopbouw: Europa leed vlak na de Tweede Wereldoorlog aan massale ondervoeding en het Gemeenschappelijke Landbouw Beleid was met de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal een van de vroege pijlers onder de Europese samenwerking.

 

Op een van zijn vele vliegreizen binnen Europa, op weg naar Londen, 1968. Gefotografeerd door een meereizende collega.

Op een van zijn vele vliegreizen binnen Europa, op weg naar Londen, 1968. Gefotografeerd door een meereizende collega.

Kunstmestkorrels worden erg gemakkelijk vochtig en gaan dan klonteren. De mestkorrels zijn dan niet meer gelijkmatig over het land te verspreiden. Mijn vader specialiseerde zich in het ontwikkelen van vochtwerende en later waterdichte zakverpakkingen om de massale transportschade te voorkomen en van de machines die daarvoor nodig waren. Dat bracht hem al vroeg in de jaren zestig op zakenreis door Europa op bezoek bij allerlei bouwers van verpakkingsmachines: Italië, Finland, Groot-Brittannië, Duitsland, maar ook Hongarije en Tsjecho-Slowakije. Waar mogelijk maakte hij foto’s.

 

Venetie, 1962

Venetie, 1962

Mijn vader zaliger staat voor mij een beetje model voor de doorsnee-Europeaan die (in zijn geval) met een Kodak en later een Pentax kleinbeeldcamera vooral dia’s maakte op zijn reizen die een tijdsbeeld geven van de periode 1960-1990 – en eigenlijk ook 1943-1945. Dus liet hij ons als kleine kinderen al de Arc de Triomphe, de toren van Pisa en Piccadilly Circus zien. De mensen die hij ontmoette op zijn reizen kwamen ook naar Nederland, IJmuiden. Ze kwamen bij ons over de vloer, wederopbouwtechneuten uit de industrie: Britten, Italianen, Duitsers.

 

Berlijn Friedrichshagen, zomer 1944, hospita frau Ruethning, aan de Storitzseestrasse 13. 'Meine Pflegemutti'.

Berlijn Friedrichshagen, zomer 1944, hospita frau Ruethning, aan de Storitzseestrasse 13. ‘Meine Pflegemutti’.

Bij het opruimen en ordenen van zijn audiovisuele nalatenschap (zodra er homevideo was, had hij een ook een videocamera) realiseerde ik mij dat er op talloze zolders zo Europees audiovisueel erfgoed verborgen moet liggen, foto’s, dia’s, polaroids, achtmillimeter films, videobanden. Wat toegankelijk is gemaakt en is gecatalogiseerd dat zijn veel nieuwsfoto’s, reclamebeelden, films en televisiebeelden. Professioneel beeld. Amateurbeeld vindt slechts sporadisch een weg naar de openbaarheid, bijvoorbeeld via een rommelmarkt of antiquariaat.

 

Berlijn, Friedrichshagen, zomer 1944. Mijn vader naast frau Ruethning en haar zoon Wolfchen.

Berlijn, Friedrichshagen, zomer 1944. Mijn vader naast frau Ruethning en haar zoon Wolfchen.

Europese reisbestemmingen waren zeker tot de millenniumwisseling voor de meeste gewone mensen de maximale actieradius. Pas later in zijn carrière ging mijn vader ook wel eens naar Amerika en Azië. Massaal globe trottende backpackers, voor wie dat de gewoonste zaak van de wereld is, zijn een betrekkelijk recent verschijnsel: millennials.

Sinds 2000 is het aantal jonge back packers van over de hele wereld dat in Europa rondreist geëxplodeerd en daarmee de hoeveelheid ‘content’ die ze via hun devices uploaden.

 

Op de terugweg, mei 1945 in de buurt van Maagdenburg. Een groep Nederlanders - met driekleur.

Op de terugweg, mei 1945 in de buurt van Maagdenburg. Een groep Nederlanders – met driekleur.

Unter den Linden kruising Friedrichsstrasse, 1944.

Unter den Linden kruising Friedrichsstrasse, 1944.

Analoog amateurbeeld van voor die tijd blijft, zolang het niet is gedigitaliseerd, ingescand, grotendeels onzichtbaar en onvindbaar. Het toerisme van Europeanen binnen Europa kwam op vanaf de jaren 1950 door de bus en de trein en vanaf de jaren 1960 ook dankzij het vliegtuig en de gezinsauto. Op regenachtige herfstzondagmiddagen werd de vakantieoogst voorzien van tekstuitleg ingeplakt in albums: Foto’s afgewisseld met tickets, brochures, ansichtkaarten en andere memorabilia.

 

Europa is in de loop van de twintigste eeuw en zeker na de Tweede Wereldoorlog het continent van de verpozing geworden. Een grote bezienswaardigheid. De badplaatsen, kuuroorden, het reisje langs de Rijn, de riviera’s, de costa’s. De steden, musea, theaters, festivals.

 

Met de Amerikaanse legertruck op weg naar huis, Munchenberg Duitsland mei/juni 1945.

Met de Amerikaanse legertruck op weg naar huis, Munchenberg Duitsland mei/juni 1945.

Europa is ook het continent van de kleine burgerman met monsieur Hulot en mr. Bean als archetypische persiflages van onszelf. ‘Les Vacances de mr. Hulot’ (1953, Jacques Tati) is even tijdloos typisch Europees als Mr. Bean Goes on holiday (2007, Rowan Atkinson).

 

Mijn vader en moeder in 1975, vakantie Frankrijk (Correze)

Mijn vader en moeder in 1975, vakantie Frankrijk (Correze)

Die kleine man heeft zich decennia hemelmaal suf gefotografeerd en gefilmd en gaat daar tegenwoordig digitaal onverdroten mee door. En dat alles lijkt gedoemd tot vergetelheid. Tenzij we die beelden voorzien van een verhaal en ze opnemen in het grote Europese familiealbum, een collectief plakboek dat onze continentale volksziel blootlegt.

 

We nodigen iedereen uit eigen fotomomenten over Europa met The Soul of Europe te delen en dat te delen met je vrienden. En vraag die dat ook weer met hun vrienden te delen. En vergeet niet te zeggen dat ook die het weer moeten delen met hun vrienden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Read article

592

Typisch Europa (4): Gotiek

Cities, Culture

mei 20, 2020

gloucester-cathedral-3516448_1280 Rheinpanorama_1856_detail_Dom

Je denkt aan de Goten uit Asterix en Obelix als aan een soort van roodharige wildemannen uit Noord-Europa. Gothic is een stijl voor meisjes die zwarte kleren aantrekken en hele dikke zwarte oogschaduw dragen en dansen op keiharde muziek. Je denkt aan Engelse spookverhalen, Jack the Ripper, Dracula, Edgar Allen Poe en Harry Potter. Of aan Batman’s imaginaire stad Gotham (Gotham by gaslight, 2018, https://en.wikipedia.org/wiki/Batman:_Gotham_by_Gaslight).

Die beetje sinistere, duistere, spookachtige sfeer komt natuurlijk uit Scandinavië. Kijk naar hun films, lees hun boeken (de thrillers!) het zijn allemaal niet bepaald lachebekjes die daarin rondlopen. Louis Couperus dompelde zich er in onder in Van de koele meren des doods. De lol hebben ze er niet bepaald uitgevonden, een uitzondering daargelaten natuurlijk, zoals Pipi Langkous. En Gotenburg ligt in Zweden.

Ten tijde dat de Gotiek ontstond, in de twaalfde eeuw in de streek Ile de Frans rond Parijs, werd ze helemaal niet zo genoemd. De term gotisch was een scheldwoord en werd bedacht door de Italiaanse Renaissance-architect Giorgio Vasari omstreeks 1550. Hij duidde er de bouwkunst van de Noord-Europese Middeleeuwen mee aan. Immers, in Italië was de bouwkunst grotendeels Romaans gebleven, gekenmerkt door ronde bogen. Kijk naar bijvoorbeeld de Sint Pieter, gebouwd vanaf de zestiende eeuw nadat ze de bestaande basiliek hadden gesloopt. Zo bleef alles lekker stug Romaans.

We danken het woord Gotiek dus aan Italiaanse kinnesinne: het momentum van de technologische en dus ook bouwkundige vooruitgang bewoog zich namelijk inderdaad naar Noord-Europa en was omstreeks de twaalfde eeuw aangekomen in Frankrijk dat zich steeds meer unificeerde als koninkrijk en die centralisatie van macht in het Parijse bekken vond uitdrukking in bouwkundige vernieuwing.

De gotische spitsboog leidt gewelfkrachten namelijk veel beter af in de muren en fundering waardoor hogere constructies mogelijk werden met grotere ramen die meer licht binnen laten. Overdadige lichtinval door enorme glas-in-loodramen onderscheidt de gotische kathedralen, waarvan de meesten in Frankrijk staan, van de meestal vroegere Romaanse bouwwerken.

Toch ontkwam ook Italië heus niet aan de gotiek: de dom van Milaan en het Dogenpaleis in Venetië zijn voorbeelden. Maar de Gotiek werd een pan-Europese bouwstijl met lokale substijlen zoals de Tudorboog in Engeland.

Het bouwen aan die gebouwen is nooit klaar. Vooral kathedralen waren zulke gigantische projecten dat de bouw tussentijds vaak stil kwam te liggen door geldgebrek, oorlog of hongersnood. Zo is de beroemde Dom van Keulen (vanaf 1248) pas na zes eeuwen voltooid in 1880.

Omdat hij in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd werd door Britse luchtaanvallen, liet de Britse Berta Woodward in 2012 haar vermogen van 350.000 euro na aan de Dom voor de nog altijd niet voltooide restauratie. Het geeft aan hoe diep deze gebouwd zijn verankerd in ons collectieve geheugen. De brand die vorig jaar april de Parijse Notre Dame grotendeels verwoeste maakte over de hele wereld heftige emoties los.

Het restauratie- en onderhoudswerk aan deze bouwwerken is zo specialistisch dat de metselaars, steenhouwers, beeldhouwers, timmerlieden en glazeniers van land naar land, van project naar project trekken. Ook dat gaat zo al eeuwen. Uit deze nomadische beroepsbevolking is de Vrijmetselarij ontstaan.

De gotiek evolueerde in de negentiende eeuw naar de neogotiek die je inderdaad behalve in kerken ook veel terugziet in wereldse ‘Gotham-achtige’ bouwwerken zoals de Britse Houses of Parliament uit de Victoriaanse tijd rond 1820-1830. Gotiek bleef de dominante bouwtechniek totdat bouwen in gewapend beton nog grotere overspanningen mogelijk maakte.

 

Read article

685

Eindelijk weer vrij (Berlijn, juli 1945)

Cities, Culture, People, Video

mei 19, 2020

De ziel van Europa was zeker te vinden in het vooroorlogse Berlijn, de Pruissisch-verlichte geest van Frederik de Grote maar ook de ziel van Alfred Döblin’s roman ‘Berlin Alexanderplatz’. De door de nationaal-socialisten begonnen Tweede Wereldoorlog had Berlijn in 1945 ontzield net zoals het hart was weggerukt uit Zadkine’s Stad zonder Hart Rotterdam.
Maar deze film laat zien hoe de mensen na bij zinnen te zijn gekomen toch hun laatste restje hoop bij elkaar scharrelen en de draad van het leven weer oppakken.
Döblins bekendste en succesrijkste werk is Berlin Alexanderplatz, dat verfilmd werd. Een grote stadsroman (1929) over hoeren, pooiers, moordenaars en dieven en een ex-boef (Franz Biberkopf) die op het rechte pad wil komen, wat niet lukt. Franz stelt het individuele voor. Hij is individu. Een arbeider die uit de gevangenis vrijkomt en die zijn uiterste best doet om wederom ‘fatsoenlijk’ te worden, maar desondanks met de verzamelde krachten van de Berlijnse onderwereld te maken krijgt. Na een zoektocht naar zijn eigen identiteit in de anonieme massa verovert hij zich een plaats als lid van de gemeenschap. De roman werd door de nazi’s verboden en maakte deel uit van de boekverbrandingen in mei 1933.

Waarom vrijheid belangrijk is? Wel nu dan, hier om dus. Niks zeggen. Gewoon kijken.

 

(https://nl.wikipedia.org/wiki/Alfred_D%C3%B6blin)

Read article