MENU

Culture
Category

657

Portugese diplomaat die joden redde

Culture, Europese politiek

december 28, 2021

Dit is het verhaal van de Portugese diplomaat die duizenden redde van de nazi’s. Terwijl het Duitse leger door Frankrijk marcheerde, stond Aristides de Sousa Mendes voor een keuze: zijn regering gehoorzamen of zijn geweten volgen – en alles riskeren

Beeld: Sandra Dionisi
Tekst: Chanan Tigay

(Smithsonian Magazine) Vertaald met DeepL.

De Portugese diplomaat Aristides de Sousa Mendes diende als consul-generaal in Frankrijk toen de nazi’s het land binnenvielen.

Het was de tweede week van juni 1940, en Aristides de Sousa Mendes kwam zijn kamer niet uit. Sousa Mendes, consul-generaal van Portugal in Bordeaux, Frankrijk, woonde in een grote flat met uitzicht op de rivier de Garonne met zijn vrouw en een aantal van hun 14 kinderen – die zich allemaal steeds meer zorgen begonnen te maken.
Als aristocraat en levensgenieter hield Sousa Mendes veel van zijn gezin. Hij hield van wijn. Hij hield van Portugal, en schreef een boek waarin hij dit “land van dromen en poëzie” verheerlijkte. Hij hield ervan om populaire Franse deuntjes te brullen, vooral Rina Ketty’s “J’attendrai,” een teder liefdesliedje dat in de veranderende context van de oorlog een hymne voor de vrede werd. En Sousa Mendes hield van zijn minnares, die vijf maanden zwanger was van zijn 15e kind. Hij vond iets om over te lachen, herinneren familieleden zich, zelfs in de slechtste tijden. Maar nu, geconfronteerd met de meest ingrijpende beslissing van zijn leven, had hij zich afgesloten. Hij weigerde zijn kamer te verlaten, zelfs niet om te eten. “De situatie is hier verschrikkelijk,” schreef de 54-jarige diplomaat aan zijn zwager, “en ik lig in bed met een ernstige zenuwinzinking.”
De kiem voor de ineenstorting van Sousa Mendes was een maand eerder gelegd, toen Hitler op 10 mei 1940 zijn invasie van Frankrijk en de Lage Landen begon. Binnen enkele weken werden miljoenen burgers uit hun huizen verdreven, wanhopig om het oprukkende Duitse leger voor te blijven. Een vertegenwoordiger van het Rode Kruis in Parijs noemde het “het grootste burgervluchtelingenprobleem in de Franse geschiedenis”. De New York Times-correspondent Lansing Warren, die later door de nazi’s werd gearresteerd, telegrafeerde naar huis: “Zoiets is nog nooit vertoond. In een land dat al vol zat met evacués uit de oorlogsgebieden, slentert de helft van de bevolking van de Parijse regio, een groot deel van België, en tien tot twaalf departementen van Frankrijk, ergens tussen de 6 en 10 miljoen mensen in totaal, langs de wegen in particuliere auto’s, in vrachtauto’s, op fietsen en te voet.”

Lees verder achter deze link:

https://tinyurl.com/3h6vu38w

Vertaald met www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

Read article

691

Brussel dus.

Cities, Culture

november 1, 2021

Brussel. Ik was er enkele malen geweest om zakelijke redenen maar nu Karin en ik het wat rustiger aan doen diende zich een gelegenheid aan om de stad eens wat uitgebreider te bezoeken. We boekten twee nachten in een aardig, eenvoudig hotel (Adagio) in een zijstraat van de Rue Belliard, de Nijverheidsstraat of Rue de l’industrie wat al het officiële gaat in Brussel tweetalig in Frans en Nederlands.

Het terras op de Kunstberg bij de Koninklijke Bibliotheek met nabij de toren van het stadhuis op de Grote Markt en links daar achter in de verte de Nationale Basiliek van het Heilig Hart op de Koekelberg.

De stad wordt algemeen beschouwd als de officieuze hoofdstad van Europa, d.w.z. de Europese Unie. Officieus omdat de EU immers (nog) geen land is. Hoe is Brussel eigenlijk ‘Europese hoofdstad’ geworden? Ik veroorloof mij enige speculatie en stap met zevenmijlslaarzen door de geschiedenis. België hoort samen met Nederland en Luxemburg tot de founding states  van het verenigde Europa en de Benelux vormde als eerste na-oorlogse kleine douane-unie een soort pilot voor de latere Europese Gemeenschap. België, en Luxemburg hadden vanaf 1815 al een tijdje één staat gevormd met de noordelijke Nederlanden (de voormalige Republiek).Tot de Belgische opstand en afscheiding van 1830-1839.

Brussel was in het Habsburgse rijk al een hofstad vanaf de late middeleeuwen maar de Belgische koning Leopold II (1835-1909) heeft vanaf het moment dat hij koning werd in 1865 als ‘bouwheer’ behoorlijk huisgehouden in Brussel en liet er tal van monumentale gebouwen neerzetten die de stad nu doen denken aan Parijs vooral ook omdat de straten allemaal geplaveid zijn met kasseien of ‘kinderhoofdjes’. (Alhoewel de triomfboog in het Jubelpark vrijwel een kopie is van de Brandenburger Tor in Berlijn.)

Dankzij Leopold II die regeerde vanaf 1865 en stierf in 1909 wemelt het in Brussel van dit soort neoclassicistische bouwwerken langs avenues van kasseien die de stad een Parijs’ aanzien geven.

Die negentiende -eeuwse eruptie van koninklijke bouwkoorts heeft ervoor gezorgd dat toen de nieuwe Europese instellingen begin jaren vijftig huisvesting nodig hadden, Brussel een goede kandidaat was. Wat ook hielp was dat België een ongevaarlijk klein landje is, dat tweetalig is – zelfs drietalig is want er wordt ook Duits gesproken. Straatsburg is natuurlijk ook gepusht, met name door Frankrijk maar dat lijkt het toch definitief niet te gaan redden als Europese hoofdstad. En Luik en zelfs Amsterdam waren even in beeld. Maar Brussel ligt op de grens van het Germaanse en het Latijnse Europa, geografisch centraal en is goed bereikbaar vanuit zowel Parijs als Berlijn.

Er werken een slordige vijftigduizend ‘eurocraten’ in Brussel en die willen elke ochtend naar de paar vierkante kilometers waar zich de Europese wijk bevindt. Veel doen dat per auto dus in de Nijverheidsstraat – en andere zijstraten – staat het verkeer een groot gedeelte van de dag vast omdat het verkeerslicht het verkeer gedoseerd loost op de Rue Belliard waar het continu doorheen raast.

Tienduizenden eurocraten wurmen zich de ganse dag per auto door de nauwe straten van Brussel op weg naar de parkeergarages onder een van de vele glasbetonnen kantoren die onveranderlijk getooid zijn met de vlaggen van de landen van de Unie en die van de Unie zelf.

Hier kan eurocommissaris Frans Timmermans nog wat heilzaam zendingswerk verrichten voor zijn ‘Green Deal’ het verduurzamen en vergroenen van het Europese continent. Her en der zie je wel iets dat lijkt op fietspaden maar hier is nog een lange weg te gaan.

We hebben alles te voet gedaan wat redelijk te doen is. Wat vooral vermoeit is het klimmen en dalen: Brussel is een heuvelachtige stad. Dat levert zo nu en dan wel prachtig uitzicht op.

Het Europese informatiekantoor aan de Rue Belliard adverteert uitbundig alle goede doelen die de Unie nastreeft

Het informatiebureau van de Europese Unie adverteert uitbundig alle nobele doelen die de Unie nastreeft.

We bezochten het Magrittemuseum in het reusachtige museum voor Schone Kunsten. Zijn schilderijen hebben het dromerige surrealisme dat zo goed past bij België en bij Brussel in het bijzonder. Een gespleten land en stad. Magritte stelt vanzelfsprekendheden ter discussie als het gaat om de namen die we geven aan voorwerpen en begrippen. Het gewone wordt dan opeens absurdistisch. Naam, betekenis en het voorwerp waartoe ze behoren, raken van elkaar losgezongen.

Nu wij Magritte hebben bewonderd in zijn ‘natuurlijke Belgische habitat’, een land met taal- en cultuurgrenzen, begrijpen wij zijn pre-occupatie met taal, naamgeving aan voorwerpen en betekenis beter. Hij was op een conceptuele manier bezig met communicatie.

Rene Magritte’s gedachten over beeld, begrip, betekenis en naamgeving.

In het Huis van de Europese geschiedenis raak je ondergedompeld in de absurditeit van oorlog – vooral van de Eerste Wereldoorlog die daar veel meer dan in Nederland diepe littekens heeft achtergelaten in het collectieve geheugen. Een ongekende massale vernietiging van mensen op industriële schaal die vanaf tableaus en vanuit vitrines over je wordt uitgestort en die je gedeprimeerd achterlaat. Indrukwekkend, dat wel.

Het Huis van de Europese geschiedenis bevindt zich op een steenworp afstand van het Europese Parlement waar een medewerker van het informatiebureau ons zowat naar binnen sleurt voor een audiotour van een half uur waarbij we een kijkje kunnen nemen in de grote vergaderzaal.

Hier wordt ons de les getoond die Europa heeft geleerd van zijn gewelddadige geschiedenis. De 750 afgevaardigden kunnen ieder in de eigen landstaal het woord voeren en een groot aantal simultaanvertalers zorgt dat elke afgevaardigde dat ook weer in de eigen landstaal kan beluisteren.


Het Stripmuseum aan de Zandstraat is gevestigd in een prachtig voormalig artdeco warenhuis dat uitbundig is versierd met ijzeren en glazen ornamenten.

Nu waren we wel toe een wat lichtvoetigheid en die vind je in Brussel in het nationale stripmuseum aan de Zandstraat ofwel Centre Belge de la bande dessinée, of kortweg musée de la BD. BD is strip in het Frans. Het voormalige warenhuis in art deco-stijl waarin het is gevestigd is op zichzelf al een bezoek waard.

De Europese Unie heeft een waardige hoofdstad gekozen waarin nochtans cultuur en natuur wel wat meer ruimte zou mogen veroveren op het drukke autoverkeer van haastige eurocraten.

We sluiten af met een Brussels liefdesliedje:

Read article

557

Geen Fratsen

Culture, Lifestyle

september 30, 2021

Olaf Scholz (SPD) won dankzij de stemmen van oudere vrouwen

Chantal Louis is redacteur bij het Duitse vrouwenblad EMMA. Het blad houdt een beetje het midden tussen Linda en Opzij. Politiek, vrouwenemancipatie. Hieronder een fragment uit haar column over de Duitse verkiezingen. Het zit eigenlijk zo: Duitsland vergrijst, net als heel Europa. Als een bevolking vergrijst zijn er verhoudingsgewijs meer vrouwen dan mannen omdat mannen vanwege hun levensstijl gemiddeld wat eerder overlijden – alhoewel vrouwen zich emanciperen en daardoor ook relatief wat eerder beginnen te overlijden. Al emanciperend verliezen ze hun voorsprong in levensverwachting op mannen. De gemiddelde levensverwachting stijgt echter over de hele genderlinie nog behoorlijk, dus geen paniek. Maar: Meer vrouwen en vooral meer OUDERE vrouwen. En die willen geen wilde energietransitieavonturen maar wel een veilige klimaattoekomst voor hun (klein-)kinderen. Zorg en zekerheid. Dan moet je zo’n schipperaar hebben als Olaf Scholz. Zeg maar, zo’n iemand aan wie je als je even heel snel naar het toilet moet vraagt: Hou jij mijn tasje even vast? Zo’n iemand is Scholz. Dan nu Chantal Louis:

Bron/beeld: https://www.emma.de/artikel/olaf-gewann-frauenherzen-338955

”De media zwijgen over de genderkloof bij de recente Duitse verkiezingen, maar die kloof was beslissend: voor de verliezen van de christendemocratische CDU en de winst van de sociaaldemocratische SPD. De genderkloof is het grootst bij de liberale FDP: partijleider Lindner wierf slechts half zoveel jonge vrouwen als jonge mannen.
Laten we beginnen met een onthullende Freudiaanse vergissing van Christian Lindner. Hij kondigde op verkiezingsavond triomfantelijk aan dat zijn FDP “de sterkste partij is onder kiezers die voor het eerst stemmen”! Wie de cijfers van de onderzoeksgroep Wahlen bekijkt, ontdekt dat dit niet helemaal waar is. Bijna een op de vier jonge kiezers (24%) tussen 18 en 29 jaar heeft namelijk op de liberalen van Lindner gestemd.
We hebben het hier echter alleen over mannelijke kiezers.
Zoals te verwachten viel, koos de meerderheid van de jonge vrouwen (26%) voor de jonge vrouw: Annalena Baerbock. En dat terwijl Baerbock (net als haar twee concurrenten CDU en SPD)het thema vrouw achterwege liet. Ook op de verkiezingsavond riep Annalena vooral “Klimaatcoalitie!”, Maar iets met vrouwen kwam er niet over haar lippen. De jonge kiezers, voor wie de strijd tegen de klimaatverandering ongetwijfeld centraal staat, namen het haar uiteraard niet kwalijk.
En de oudere kiezers stemden, zoals gewoonlijk, iets vaker op de Groenen dan de kiezers. Net als bij de vorige algemene verkiezingen bedroeg de kloof tussen de groene en de mannelijke kiezers drie procent (vrouwen: 17%, mannen: 14%).
En dan nu de verliezer van de avond: Armin Laschet (CDU) verloor niet alleen bijna negen procent van de stemmen, maar ook de vrouwenbonus die Angela Merkel de CDU had gegeven. Deze bonus voor vrouwen was een beetje opzienbarend geweest. Want sinds het begin van de jaren zeventig – met andere woorden: sinds het begin van de vrouwenbeweging – had de SPD en niet de CDU een permanente claim op de gunst van vrouwelijke kiezers. Meer dan drie decennia lang hoopten ze vergeefs dat de sociaal-democraten een progressiever vrouwenbeleid zouden brengen.
Toen kwam kanselier Merkel in 2005 en voor het eerst stemde zelfs de meerderheid van de jonge kiezers op haar CDU.
Nu is de vrouwenbonus verdwenen. In 2017 stemden maar liefst acht procent meer vrouwen dan mannen op de Bondskanselierspartij. In 2021 zal dat nog maar één procent zijn. En dat over alle vrouwelijke leeftijdsgroepen. Zelfs de oudere vrouwen boven de 60, altijd een vaste aanhang voor de CDU, stemden nauwelijks vaker op de partij met Laschet als frontman dan de mannen van dezelfde leeftijd. In deze leeftijdsgroep stemde één op drie (34%) CDU, in 2017 was dat bijna één op twee (46%).
En tot slot naar de winnaar van de avond: Olaf Scholz (SPD). Hij pakte niet alleen ruim 1,6 miljoen stemmen van CDU-kiezers, maar ook de vrouwenbonus – althans een deel daarvan. Drie procent meer vrouwen (27%) dan mannen (24%) stemden op de zelfbenoemde feminist Scholz – die tijdens de verkiezingscampagne echter niet echt als zodanig werd opgemerkt. Niettemin stemden in 2017 minder vrouwen dan mannen op zijn voorganger Schulz. Scholz daarentegen won – met uitzondering van de jonge kiezers – bij vrouwen in elke leeftijdscategorie. Het meest onder 60-plussers: hier stemde een derde op de SPD (35%). Elke vierde (23%) in 2017.
Links en AfD blijven. Links werd evenveel – of even weinig – verkozen door mannen en vrouwen. De AfD blijft met zijn traditionele overschot aan mannen, maar verloor in 2021 meer bij mannen dan bij vrouwen. 8 procent van de kiezers stemde op de rechtse populisten (2017: 9 procent) en 12 procent van de kiezers (2017: 16 procent). Bij de vrouwen kan de angst voor de politieke islam een rol hebben gespeeld, bij de mannen speelde de zelfbewuste voorzitster Weidel een rol bij het vertrek van de mannen.”

Vertaald met www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

Read article

478

Deutschlandfunk, Deutschlandradio

Culture, News

september 30, 2021

Deutschlandradio, website.

Hier valt veel te beleven zoals dit:

“Gezichten van Europa”, dit zijn mensen die staan voor historische, politieke en sociale processen in hun land. Onze reporters achterhalen hun verhalen en krijgen inzicht in hun dagelijks leven. Wat gebeurt er tussen Amsterdam en Athene? Wat wordt er in Polen besproken? Waar denkt Portugal aan? En wat doen andere Europeanen beter? Een uur luisterervaring, elke zaterdag, vanaf 11.05 uur.

https://www.deutschlandradio.de/

https://www.deutschlandfunk.de/gesichter-europas.4239.de.html

https://www.deutschlandfunk.de/europa-heute.794.de.html

Read article

586

Een vrouw veroveren

Culture, Geen onderdeel van een categorie

augustus 23, 2021

Afghaanse vrouwen. Beeld: Amber Clay via Pixabay

Twintig jaar lang heeft het Westen, een coalitie van westerse landen, gepoogd van Afghanistan een modern, beschaafd, land te maken en dat lijkt nu vooralsnog mislukt: De Amerikanen trekken hun troepen terug en daarmee de Europese landen ook. De NAVO-missie ISAF houdt op.

Wat verstaan we nu eigenlijk onder dat ‘beschaving’? Beschaving wordt weerspiegeld in hoe mensen in een samenleving met elkaar omgaan. Welke wetten, regels, conventies of omgangsvormen, welke tradities er gelden en wat taboe is. Die zijn niet eeuwig maar tijdelijk en veranderlijk.

Ook bij ons maar wij vinden daarenboven dat er universele waarden zijn die nastrevenswaardig zijn en tijdloos. Zoals mensenrechten. Die rechten zijn ontsproten aan de geest van het humanisme dat zich vanaf de late middeleeuwen in Europa ontwikkelde als voorbode op de Verlichting, het idee dat mensen kunnen nadenken en zich daarom aan hun eigen onwetendheid kunnen ontworstelen.

Afghaanse vrouwen. Beeld: Amber Clay via Pixabay

Het markeerde zoals Karl Popper schreef, de overgang van een tribale samenleving (waarin de stam of clan de bewegingsvrijheid van het individu bepaalt) naar een open samenleving waarin het individu, bekleed met universele rechten, centraal staat. Afghaanse vrouwen – en meisjes – vrezen nu terecht voor de repercussies van de Taliban die de Sharia herinvoert en hun rechten beknot.

In de seculiere westerse rechtspraak is vaak behoorlijk wat aan te merken op de procesgang – zie de lapzwanserij die Peter R. de Vries aan het daglicht bracht – maar in elk geval wordt die rechtspraak tegenwoordig uitgeoefend door zowel mannen als vrouwen. Religieuze rechtspraak – of die nu Christelijk, Islamitisch of Joods is – is een mannenaangelegenheid. Daar klopt iets niet, heel fundamenteel. Welk schriftexegetisch lulverhaal je er ook aan ophangt, ik kan niet inzien waarom de helft van de wereldbevolking van het uitoefenen van rechtspraak uitgesloten zou moeten zijn. Mannelijke privileges leiden tot willekeur jegens vrouwen. Leven onder willekeur is leven in angst. Niet hoeven leven in angst, zonder vrees, is misschien wel het belangrijkste aspect van de ‘condition humaine’, de staat van zijn die ieder mens nodig heeft voor een menswaardig leven.

Afghaanse kinderen. Beeld: Amber Clay via Pixabay

Toch wil ik wel iets a decharge aanvoeren voor die Talibanmannen: Zij zien het westerse, kosmopolitische universalisme, terecht als een poging om een einde te maken aan hun beschaving. Een cultureel imperialisme.

Beeld: Learn Sicilian.

Hoe een beschaving ook uit zichzelf kan veranderen, illustreert het verhaal van Franca Viola, een Siciliaanse vrouw, dat ik toevallig tegen kwam. Franca Viola ontketende in 1960 een nationaal schandaal door haar verkrachter bij de rechterlijke autoriteiten aan te geven. Ze schond daarmee de conventie dat een verkrachte vrouw eerloos is tenzij ze alsnog wordt gehuwd wat alleen kon als haar verkrachter bereid was haar te huwen want een man huwt normaliter geen onteerde vrouw. Dat was in het Siciliaanse Italie van 1960 de manier om een vrouw te ‘veroveren’. Franca werd om haar opstandigheid sociaal verstoten maar de dader verdween achter de tralies. Dat was onvermijdelijk omdat Italie al met een been volop in de moderniteit stond. Franca brak de ban.

De verdachte van Franca’s verkrachting staat terecht. (Beeld: Learn Sicilian.)

De Taliban zijn middeleeuws in hun normen en waarden maar die middeleeuwen zijn nog niet eens zo heel lang geleden verdwenen uit de Europese beschaving. Ik ben van 1958. Franca is van 1948. Ze is bijna een generatiegenoot van mij. Dat het er zo niet meer aan toegaat is te danken aan vrouwen die hun stem verheffen maar om als eerste je stem te verheffen, dat vraagt moed en we kunnen dus alleen maar hopen dat ook Afghaanse vrouwen hun stem gaan verheffen omdat ze achterstelling door Talibanmannen niet langer accepteren.

.

Read article

1161

Emscherpark

Culture

maart 2, 2021

(Memoires van een oud-reclameman. Fons Bruijs heeft zijn hele werkzame leven gesleten in de reclamewereld als campagnebedenker en copywriter. Hij kwam overal in Europa. Hij had zijn schetsboek en tekenspullen altijd bij zich. Het navolgende stuk is ontleend aan een tafelrede die Fons hield tijdens werkbezoek aan Het Emscherpark waar hij was in opdracht van de Meuse Foundation.)

Door Fons Bruijs

Wij mochten thuis niet van Duitsland houden waardoor wij de ontwikkelingen in dat land niet volgden. We waren, vonden we, meer Francofiel en richtten ons meer op de ontwikkelingen buiten Duitsland. Dat land had straf. Later toen ik wat meer van de Europese geschiedenis begon te begrijpen kreeg ik meer interesse in Duitsland. Wat een energie, wat een beschaving. Wat een historie.

En wat hebben twee wereldoorlogen ons beeld op de cultuur van dat land lelijk vertroebeld. Toen ik langs de industrieterreinen van Emscherpark reed en door de gebouwen liep, voelde ik energie, kracht, saamhorigheid. Maar ook angst. Horden onderworpen kompels. Duizenden arbeiders die vanuit alle windstreken uit dorpen en stadjes kwamen om in de fabrieken te werken. Onderworpen aan en afhankelijk van de willekeur van de kleine groep bazen die het voor het zeggen had.

Er kwam tenminste wat welvaart. Er was eten, er was toekomst. De schoorstenen rookten. Dat was toen nog een bewijs van rijkdom en welvaart. Toen Lodewijk de vijftiende een grote slag verloor van de Engelsen moet hij wanhopig hebben uitgeroepen: “Hoe kan het dat god ons zo heeft kunnen verlaten, terwijl wij zoveel voor god hebben gedaan?” Niet lang daarna startte na de verlichting de industrialisatie. Inderdaad, er was een nieuw geloof ontstaan. Het kapitalisme.

Alles dampte, floot, bonkte en stuwde er lustig op los in die hallen en gebouwen. Schitterend architectonisch vormgegeven met als uitgangspunt functionaliteit. De machines verassend ontworpen. Industriële vormgeving had nog niet zo’n aandacht. Het ging hier louter om de bruikbaarheid. De vorm ontstond vanuit de behoefte maar vooral om de de functie van de ketel, de pers, de kranen. Ik heb ze daar bewonderd in de betoverende wereld van de mechanica.

De tandwielen, steunberen, bruggen, klinknagels, loopbruggen, afsluitkranen, smeltkroezen en handgrepen. Stuk voor stuk een verrukking om naar te kijken. Het is lastig om al die gebouwen en materialen los te zien van de mensen en hun beweegredenen in die tijd. Dat is ook de reden waarom ik zo af en toe enigszins neerslachtig werd van al die lucht van smeer bloed en zweet. Van mensen op weg naar stad, land en geluk. Door hoop voor de gek gehouden liepen ze de dood tegemoet.

Begin jaren 70, voor zover ik heb begrepen, begon de industrie in deze streek, waar honderdduizenden mensen decennialang afhankelijk waren van hun baan in de fabriek, de mijn of de gieterij, langzaam te verdwijnen. Door verdere technologische ontwikkelingen raakte het gebied zijn oorspronkelijke functie kwijt. In nog geen veertig jaar tijd emancipeerde, verzelfstandigde West Falen.

Voor sommigen zal het niet gemakkelijk zijn geweest het industriële juk af te werpen. Universiteiten, scholen, beroepsonderwijs, investeerders verzetten de bakens. Kleinschalige nieuwe industrie, dienstverlening, midden- en kleinbedrijf zorgden voor een nieuwe dynamiek.

Wat ben ik blij met het gepiep piep en tuut tuut van mijn computer. Wat ben ik blij dat ik nooit in die omstandigheden heb hoeven werken en wat heb ik een respect voor de mensen die dat wel hebben gedaan. Mensen aan wie wij een belangrijk deel van onze welvaart te danken hebben. Wat ben ik blij dat ik morgen met mijn eigen Porsche 911 weer naar huis mag.

Fons Bruijs.

Read article

1050

Edvard Grieg, pianoconcert, adagio.

Culture

maart 1, 2021

In 1868 componeert Grieg zijn Pianoconcert. Het werk in a klein – waarin de verwijzingen naar Noorse volksmuziek niet van de lucht zijn – wordt een onmiddellijk succes. Zelfs pianovirtuoos en componist Franz Liszt, die Grieg aan het eind van de jaren 1860 in Rome ontmoette, is enthousiast.

In 1883, tijdens een Europese tournee, soleert Grieg in Amsterdam en in enkele andere Nederlandse steden in zijn eigen Pianoconcert. In 1897 treedt hij als dirigent op met het Concertgebouworkest. Zijn eigen muziek wordt door het orkest uitgevoerd onder leiding van Willem Mengelberg.

Als Grieg vervolgens in 1898 gevraagd wordt een concertserie te realiseren voor een visserijfestival in het Noorse Bergen, staat hij erop met het Concertgebouworkest te werken. En zo treedt het Concertgebouworkest in de zomer van 1898 voor het eerst buiten de landsgrenzen op.

(Uit: https://www.preludium.nl/edvard-grieg)

Read article

987

Der neue Heimat (een film van Edgar Reitz)

Culture

maart 1, 2021

Hieronder volgt een filmverslag over Die neue Heimat van Edgar Reitz in 2014 geschreven door Fons Bruijs.

 

Vier uur intens meeleven  met de inwoners van  Schabbach, met hun verlangen naar een beter bestaan.

 

Weg uit de ellende waar de dood regeert op elke straathoek,

de armoede groot is en het leven kansloos lijkt.

Kindersterfte, onverklaarbare ziekte. Men denkt aan Brazilie

waar de zon het hele jaar door onafgebroken schijnt en waar je als nieuwkomer kunt rekenen op kilometers lange kavels vruchtbare grond.

Daar, ver achter Schabbach in het westen, wacht het geluk, de nieuwe wereld.

De nieuwe taal wordt alvast beoefend door de enige leesvaardige jonge inwoner uit het stadje. Hij leest tegen de zin van zijn primitieve ouders  veel boeken. Braziliaans, Mexicaans  en Spaans. Maar ook over oude Indiaanse taal, hun gebruiken en gewoonten. Hij inspireert en weet het hele dorp voor zijn plan te winnen.

Zo ronselt hij alle inwoners uiteindelijk weg uit de ellende naar het nieuwe vaderland.

Overal zien we stervende, kermende mensen in benauwde kamertjes.

Huilende, biddende familieleden, opgepropt in bedompte keukens om het verlies gezamenlijk met godsvrezen te delen.

Het kerkhof is de plek waar nieuw leven wordt gegenereerd.

Onder het licht van de maan gaan de gesteven rokken omhoog, het kanten ondergoed omlaag.

Een jonge vurige dorpssmit baant zich behoedzaam doch trefzeker een weg naar binnen,

Het meisje kijkt hem liefdevol aan.

Hij is welkom.

En dan de grote  diaspora.

Na nog een aantal  begrafenissen van talloze doden, kinderen en bejaarden.

…en dan ..het is voorjaar 1842, trekken karrevrachten vol

emigranten het dorp uit richting Rotterdam om ingescheept te worden voor de grote oversteek naar het westen waar het beloofde land met open armen  op hen wacht.

En dat alles uitgesmeerd over 4 uur.

Fabelachtig fascinerend filmwerk zoals we dat kennen van de grote klassieke filmers!

Zo’n 100 jaar later zal Rotterdam platgegooid worden door de kleinkinderen  van de onschuldige babies die slapend meedijnden op de houten karren, op het ritme van de wielen die over de ongelijke wegen het beeld uit waggelden.

 

 

Read article

942

Een bijzondere Italiaanse ontmoeting

Culture

februari 28, 2021

Door Fons Bruijs

(Memoires van een oud-reclameman. Fons Bruijs heeft zijn hele werkzame leven gesleten in de reclamewereld als campagnebedenker en copywriter. Hij kwam overal in Europa. Hij had zijn schetsboek en tekenspullen altijd bij zich.)

Ergens in de zeventiger jaren werkte ik mee aan een internationale campagne voor een Italiaanse opdrachtgever: Montefibre. Dit bedrijf leverde halffabrikaten die in heel Europa in vele eindproducten werden verwerkt. Mijn vriend (Erwin vraagt, wie?) die destijds eigenaar was van een reclamebureau (Erwin vraagt naam) schreef het campagnethema voor deze belangrijke klant. Die luidde “Montefibre verenigt Europa” Ik was alleen verantwoordelijk voor de vormgeving. De presentatie van de campagne vond plaats in Milaan ten overstaan van de  hoogste baas van de communicatie-afdeling van het bedrijf. Na een comfortabele vlucht en snelle taxirit arriveerden we bij het hoofdkantoor alwaar wij ons lieten begeleiden wij naar de vergaderruimte waar we de presentatie zouden geven. In de vaste veronderstelling dat ons werk in goede aarde zou vallen lieten wij ons de heerlijke Italiaanse koffie die we geserveerd kregen goed smaken. Voldaan zakten we onderuit in afwachting van de grote marketingbaas….
Deze kwam even later goedgehumeurd binnen, de armen gastvrij gespreid met een brede lach: ‘Welkom heren, laten we maar gelijk beginnen!’
Handenvrijvend op z’n ellebogen rustend zei hij: ‘Welnu, the floor is yours!’ Mijn vriend begon met het
voordragen van de rational: ‘Jullie leveren materiaal aan producenten in vrijwel alle landen in Europa. Jullie afnemers
verwerken dat in heel veel Europese producten. Welnu, we hebben dan ook de volgende positionering gecreeerd: “MONTEFIBRE VERENIGT EUROPA”
De vriendelijke glimlach veranderde in een verontwaardigde, geringschattende blik. ‘Heren, we hebben net, zo’n
dertig jaar geleden een oorlog achter de rug door een gek die op zijn manier Europa wilde
verenigen!!! Om maar te zwijgen van Napoleon! Dit is niet waar wij op zitten te wachten. Dit is veel te imperialistisch! Te zwaar, veel te zwaar!”
Hij stond op en liep langzaam achterwaarts richting deur waardoor hij kort tevoren zo monter was binnen gekomen.Het ontbrak er nog aan dat hij ons niet direct een prettig terugvlucht wenste. Wel stelde hij ons voor aan een van zijn medewerkers met wie wij een voortreffelijke lunch deelden. Dat was het hoofdstuk Montefibre.
Toen ik laatst in een file stond moest ik terugdenken aan die trip naar Milaan! De wereld verandert met de dag maar een sterke Europese gedachte gaat jaren mee, verdwijnt en komt weer terug En weer terug, etc.

Read article

Pontje over de Maas tussen Arcen en Lottum (Foto: Karin van Dam)

1749

Grensland

Culture

januari 17, 2021

Fotograaf George Rodger trok in de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog met de Geallieerden door Europa op naar Duitsland en legde onder meer de verschrikkingen vast die zij bij de Bevrijding van concentratiekamp Bergen-Belsen aantroffen. Later – zoals hier – trok hij door Afrika en maakte hij reportagewerk over inheemse volken..

Enkele jaren geleden leerde ik via mijn vrouw Frans Kurstjens uit Swalmen bij Venlo kennen, een voormalige humanistisch raadsman bij Defensie en een enthousiast fotograaf. Hij volgde ruim tien jaar geleden een opleiding aan de Fotovakschool maar fotograferen doet hij al veel langer. Hij ging mee op uitzending naar Bosnië en Afghanistan. Zijn ingrijpende ervaringen daar verwerkte hij in het deels autobiografische fotoboek ‘Mijn groene pak’.

Frans Kurstjens, fotograaf.

Hij diept in dat boek het begrip ‘moral injury’ uit dat weergeeft dat er aan de trauma’s die de jongens en meiden tijdens uitzending oplopen ook een morele dimensie zit. De camera was altijd zijn ‘wapen’ waarmee hij contact legde met de manschappen terwijl zij bezig waren met hun dagelijkse bezigheden. Een camera is een stuk techniek en landmachtmensen zijn veel bezig met techniek dus dat schept gemakkelijk een band. Via de lens knoopte Frans gesprekken aan met militairen.

Wij zoeken elkaar met enige regelmaat op. Frans is een Limburger en de streek rond Venlo waar hij vandaan komt is voor mij vol herinneringen. In mijn kinderjaren ging ons gezin er op vakantie, in Schandelo, bij de familie Leupers. Mijn moeder die tijdens de Tweede Wereldoorlog bij C&A in Amsterdam werkte had Joep Leupers leren kennen via een bevriende collega. Leupers en zijn vrouw Agnes exploiteerden naast hun kleine gemengd agrarische bedrijf een ‘vakantieboerderij’, begin jaren 1960 een noviteit. Oom Joep Leupers betrok zijn gasten enthousiast in de bedrijfsvoering: We hielpen het hooi binnenhalen, verzorgden de kalfjes, voerden de kippen en op de bok van de wagen mochten wij kinderen bij toerbeurt de teugels van de knol Netty vasthouden.

Pontje over de Maas tussen Arcen en Lottum (Foto: Karin van Dam)
Pontje over de Maas tussen Arcen en Lottum (Foto: Karin van Dam)

Maar het bijzondere aan Limburg was voor mij als kind het buitenlandgevoel dat het in me losmaakte. Als Hollands jongetje was ik gebiologeerd door de nabijheid van de grens: Als je aan de Maasoever staat en je tuurt naar het westen dan kijk je België in. Als je je een halve slag omdraait en je staart naar het oosten dan zie je voorbij de Maasduinen en De Hamert de heuvels van Duitsland. Mijn vader noemde het de Costa de Mosa zodat ik daarmee kon pochen bij mijn schoolvriendje die in 1965 al naar de Costa del Sol ging.

We zwommen in de Ravenvennen tussen de libellen en in de Maas, tussen de kribben terwijl de aken langs tuften. Het verste weiland van oom Joep grensde letterlijk pal aan Duitsland. Een keer staken we clandestien de grens over via het oude smokkelpad bij Jachtlust en we kregen direct Polizei op onze hielen en we hadden wat uit te leggen. Wij waren immers Hollanders en geen Limburgers.

Door de nabijheid van de grens leek mij in Limburg de Tweede Wereldoorlog altijd dichterbij dan thuis in Noord-Holland. Er is tijdens de geallieerde opmars in 1944, getuige de vele herdenkingsmonumenten in de dorpen, zwaarder gevochten dan in het westen waar de Duitsers in mei 1945 capituleerden.

Het acht millimeterfilmpje dat mijn oom Arie Grimbergen in 1967 maakte tijdens de vakantie van ons gezin met dat van hem in Schandelo (gemeente Velden, Noord-Limburg.) Voor mij als negenjarige was dat bijna in het buitenland, vlakbij Belgie en vlakbij Duitsland. Grensland dus. (Met dank aan Jeanneke en Matthijs Grimbergen)

Als ex-militair en fotograaf stelt Frans bovengemiddelde belangstelling in het werk van oorlogscorrespondenten als Robert Capa die met de Geallieerden landde in Normandië. Capa was in 1947 een van de oprichters van het bekende fotoagentschap Magnum. Een minder bekende oprichter van Magnum was de Britse fotograaf George Rodgers.   

Frans liet mij laatst wat zien van Rodgers’ werk en legde me uit waarom het hem inspireerde tijdens zijn opleiding aan de Fotovakschool. ‘Ten tijde van mijn fotografenopleiding werkte ik bij Defensie en was ik ook al op uitzending geweest, in Bosnië. Daar voelde ik mij een klein beetje oorlogsfotograaf, niet zoals Rodgers natuurlijk die echt middenin in gevechten zijn werk deed. Eerste uitzending was ook overgang van analoog naar digitaal: bij Amerikanen kocht ik mijn eerste digitale camera.’

Frans is aan de Fotovakschool afgestudeerd in 2008 met een project dat hij Crossroads heeft genoemd. Hij legde kruispunten vast op mooie plekken in Limburg. Het zijn plekken die worden gemarkeerd met allerlei ’straatmeubilair’ zoals hij het noemt: een wegwijzer, een bankje maar ook heel vaak een klein herdenkingskapelletje of een kruisbeeld.  Het zijn opnames die bestaan uit meerdere digitaal aan elkaar gemonteerde beelden die niet alleen een kruispunt laten zien maar ook waar de wegen die ernaartoe leiden vandaan komen. En in Limburg is dat bijna altijd de grens.

‘Als Limburger bestaat de grens eigenlijk niet voor mij’, zegt Frans. ‘Nou ja zo’n stenen paal en dan sta je met het ene been in Duitsland. Wij liepen door het bos, te pas en te onpas de grens over en dat zag je pas als je in een Duits dorp uitkwam waar ze dezelfde taal, dialect, spreken en verstaan als in Limburg. Voor mij bestaan eigenlijk geen grenzen. Ben ik daarom meer Europeaan? Als je op het smalste stuk van Limburg bent, en je gaat te voet dan kun je ontbijten in België, lunchen in Limburg en dineren in Duitsland, met gemak. Met ons dialect praten we even gemakkelijk in België en Limburg als in Duitsland. Heel veel Limburgers en Belgen en Duitsers zijn ook rijk geworden met smokkelen, door die onzinnige grens.’

Over George Rodgers zegt Frans: ‘Interessant aan hem is dat, omdat hij analoog fotografeerde, er een grote tijdspanne zat tussen het maken van de foto’s en het ontwikkelen, afdrukken en bekijken. Toen hij zijn afdrukken bekeek, zag Rodgers pas wat voor verschrikkingen hij had vastgelegd, vaak op een compositorisch afgewogen esthetische manier. Hij schrok zo van wat hij had vastgelegd zonder het echt te zien, dat hij besloot nooit meer oorlogen te fotograferen.

Fragment van de film die George Rodger in 1949 maakte van de Nuba (Rare footage of Nuba bracelet fighting and Latuka Rainmakers filmed in 16mm by George Rodger while on assignment in Kordofan, Southern Sudan in 1949. Includes original soundtrack.) Bron: http://www.georgerodgerphotographs.com/biography

Het werk van Frans Kurstjens staat onder meer op: http://franskurstjens.nl

De biliografische en bestelinformatie over ‘Mijn groene pak’ vind je op: https://lecturis.nl/product/mijn-groene-pak/

gggggggmmmmmm

Read article