MENU

Author

James Bond, de Europese spion

Geen onderdeel van een categorie

januari 25, 2022


Door Rui Lopes, docent Hedendaagse Geschiedenis, Birkbeck University London. Samenvatting uit: The Conversation.

De James Bond blockbuster van vorig jaar, No Time to Die, is doordrenkt van een gevoel van afscheid. Allereerst komt met deze film een einde aan Daniel Craig’s vertolking van de beroemde fictieve spion. Doordat Bond eindelijk zijn ex-vriendin Vesper Lynd vergeeft voor haar verraad in Casino Royale uit 2006, sluit No Time to Die het verhaal af dat 15 jaar geleden begon. Maar het keert ook de misogyne conclusie om van Ian Fleming’s allereerste Bond boek om – met zijn beruchte laatste zin “The bitch is dead now” en 007’s belofte om nooit een vrouw weer misbruik van hem te laten maken.

Er is nog een ander afscheid dat de film doorklinkt. In de eerste Bond-film na Brexit zijn er de nodige visuele, muzikale en thematische verwijzingen naar het verleden die herinneren aan de historische banden met een kosmopolitisch – en dus ook Europees – idee van Groot-Brittannië.

De Bondfilms zijn vaak niet alleen schaamteloos imperialistisch en chauvinistisch, maar ook diep nostalgisch
en ambitieus in hun poging om een wereld te creëren waarin Groot-Brittannië een centrale rol blijft spelen op het
wereldwijde schaakbord van de geopolitiek. Het Britse Imperium wordt belichaamd in de evenwichtige, rechtschapen en onwrikbare geheim agent die eigenhandig tegen onmogelijke verwachtingen in het kwaad overwint.

En toch, zelfs dit Anglo-centrische bastion van patriottische trots deelt een rijke geschiedenis met de rest van het
Europese continent. Zestig jaar al zijn de Bondfilms onderdeel van de Europese populaire cultuur, waarbij: de ‘soft power’ die uitgaat van de James Bondcultus misschien wel een van de grootste culturele invloeden van Groot-Brittannië is op de rest van Europa – en Europa op zijn beurt vormt het perfecte decor voor zijn heldendaden.

De eerste Bond-films met in de hoofdrollen Sean Connery en George Lazenby werden gemaakt vóórdat het Verenigd Koninkrijk formeel toetrad tot wat toen de Europese Economische Gemeenschap (EEG) was. Maar de gevierde De Britse filmcriticus Kim Newman schreef in 1986 in Monthly Film Bulletin (niet online beschikbaar) hoe die vroege Bondfilms van eet af aan gericht waren op een internationale markt. Ze castten sterren van Franse, Duitse en Italiaanse populaire cinema om verleidsters en/of schurken te spelen die een prominente rol speelden.

‘On Her Majesty’s Secret Service’ werd opgenomen in Zwitserland (ski-achtervolgingen!) en op Portugese stranden, om om maar twee locaties te noemen. Het gaf kijkers in en buiten het Verenigd Koninkrijk een indruk van de verschillende Europese landschappen als mogelijke vakantiebestemming op een moment dat de commerciële luchtvaart een toeristische ‘boom’ inluidde.

De serie werd een enorm succes in heel Europa. Alleen al in Frankrijk, bracht ‘Dr No’ bijna het vijfvoudige op van zijn oorspronkelijke productiekosten en ‘Goldfinger’ verkocht meer dan 6 miljoen kaartjes. In West-Duitsland waren de Bondfilms zo populair dat de distributeur de oudere films opnieuw uitbracht samen met elke nieuwe release.

De 007-serie leidde tot een vloedgolf van imitaties en variaties. Richard Rhys Davies’ geeft in The
International Film Guide een opsoming van bijna 300 spionagefilms geproduceerd in Frankrijk, Italië, Spanje en West
Duitsland juist tussen 1964 en 1968. De meeste van deze zogenaamde “Eurospy” films waren coproducties
van verschillende landen, gefilmd op locatie over het hele continent, soms zelfs achter het IJzeren Gordijn.

De verbreiding van het Bond-archetype in de West-Europese cinema en de rol die het speelt in de vorming van een pan-Europese verbeelding was een lowbrow tegenhanger van de weloverwogen en verfijnde media-inspanningen van de officiele instellingen zoals de Europese Commissie en het Europees Parlement om een gemeenschappelijke
Europese identiteit te bewerkstelligen.

In de eerste decennia van de Europese integratie – tegen de achtergrond van de Koude Oorlog –
was de Europse cultuurpolitiek gericht op het uitdragen van gedeelde politieke en sociale waarden van West-Europese democratieën. Het was die culturele identiteit die als brug fungeerde om ideologische grenzen te overstijgen en aantrekkingskracht uit te oegenen op de Oost-Europese landen.

Groot-Brittannië speelde een centrale rol, niet alleen bij die eerste inspanningen, maar ook bij de pogingen om na de val van de Muur in 1990 de centraal- en Oost-Europese landen te laten terugkeren in de moederschoot van Europa. Populaire cultuur en “hoge politiek” waren nooit ver van elkaar verwijderd – maar cultuur kon vrijer reiken over de grenzen dan die beperkte politieke en institutionele publiciteitsinspanningen.

Net zoals Bond bijdroeg tot een verengelsing van de Europese cultuur, zo droegen de Eurospionnen ook bij aan een
een soort Europeanisering van de Britse cultuur. Filmhistoricus Adrian Smith reconstrueerde een grotendeels
vergeten circuit van distributeurs en bioscoopketens die het Verenigd Koninkrijk routinematig voorzagen van
continentale knock-offs van 007 – en niet alleen in de grote steden, maar ook in provinciale bioscopen.
Europese panorama’s in de films voedden het verlangen naar dit continent vol van opwindend avontuur en luxe, zoals bijvoorbeeld te zien is in de schilderachtige sequenties in Parijs, Barcelona en Athene uit 1965’s Agent 007: Mission Bloody Mary.

James Bond’s historische rol als verbinder tussen het Verenigd Koninkrijk en continentaal Europa maakt het logisch dat we hem in No time to die terugzien in Italië, een land dat voorkomt in alle Bondfilms met Daniel Craig (behalve Skyfall. Zulke culturele verstrengeling is zelfs sterker dan diplomatie op topniveau.

Hoewel 007 aan het einde vrede heeft gesloten met zijn verleden, suggereren de naschokken van Brexit dat
Groot-Brittannië nog een tijd nodig zal hebben om zich aan te passen aan zijn nieuwe, post-EU realiteit. Hoewel aan het einde in de aftiteling van de film traditiegetrouw wordt beloofd dat “James Bond zal terugkeren”, blijft het onzeker welke gedaante dit wittedoekkarakter in de toekomst zal hebben. Het is een onzekerheid die griezelig overeenkomt met de relatie van het Verenigd Koninkrijk en Europa – en zijn zoektocht naar een rol in de wereld van vandaag.

Read article

Portugal: Vergrijzingsalarm!

Geen onderdeel van een categorie

januari 20, 2022

(Foto: https://feed.jeronimomartins.com/age/ageing-challenge-portugal-europe/)

Door: Ana Fernandes en Paulo Machado (De auteurs zijn verbonden aan de Portugese Vereniging voor Demografie). Gepubliceerd op 15 januari 2022, 8:38 AM

(Deel dit artikel!)

Over enkele dagen gaan de Portugezen weer naar de stembus om hun nationale volksvertegenwoordiger te kiezen. Het gaat om onze collectieve toekomst en wij zien het als onze burgerplicht om de burgers, te beginnen met de politici, te mobiliseren om de kritieke demografische situatie in ons land aan te pakken. Wij zijn van mening dat het demografische vraagstuk in Portugal stoelt op verschijnselen met grote invloed: de vergrijzing van de bevolking, emigratie en de ontvolking van het platteland en het toenemend bestaan door een mondialisering waarop wij niet voorbereid zijn.

Dit zijn de drijvende krachten achter veel van de sociale, economische en politieke problemen waarmee wij worden geconfronteerd. Een samenleving die zich qua bevolking niet vernieuwt, groeit niet en… veroudert. De vergrijzing en ontgroening zijn al lang geleden begonnen in de meest ontvolkte gebieden (met de ontvolking van dorpen en steden in het binnenland).

Zij hebben hun weerslag gehad op de publieke voorzieningenopenbare zoals het onderwijs (minder leerlingen), de gezondheidszorg (meer gebruikers), de sociale zekerheid (met meer uitkeringsgerechtigden).  Ondernemingen vinden steeds moeilijker arbeidskrachten. Dit heeft zijn weerslag op de economie: minder productie en derhalve daling van het BBP.

In de steden wordt de duurzaamheid van de historische centra bedreigd door de vergrijzing van de bevolking. Die trend zal die niet worden gekeerd door betere lokale huisvesting. De behoefte aan arbeidskrachten in de meest industriële gebieden en in vele produktieve sectoren (landbouw, toerisme) neemt overduidelijk toe.

De slechtste manier om het demografische vraagstuk te benaderen is het te onderschatten en te retorisch te reduceren tot de zoveelste uitdaging, hetgeen zo gebruikelijk is in het politieke discours. De ontwikkeling naar een steeds lager geboortecijfer en de emigratie omkeren gaat niet lukken met pappen en nathouden zoals steun voor apothekersuitgaven, onderwijsvouchers, IMI-verlagingen of andere lapmiddelen. Het demografische vraagstuk heeft een systemisch karakter, waarbij de levensomstandigheden en andere zeer relevante subjectieve dimensies een rol spelen. Maar het is ook een cultureel vraagstuk dat te maken heeft met hoe wij onszelf zien als een politiek soevereine gemeenschap met een visie op zijn eigen toekomst.

Bron: https://www.publico.pt/2022/01/15/opiniao/opiniao/demografia-futuro-portugal-posicao-associacao-portuguesa-demografia-1991929

lees ook: https://www.theportugalnews.com/nl/nieuws/2021-11-04/vervroegde-verkiezingen-komen-eraan-voor-portugal/6334

Read article

107

Poetins politiek werkt averechts

Geen onderdeel van een categorie

januari 17, 2022

In het geopolitieke steekspel tussen het Westen en Rusland isoleert Wladimir Poetin zich steeds verder. De Russische inmenging sinds 2014 in de Donbas en de annexatie van De Krim – onderdelen van Oekraïene die etnisch Russisch zijn – hebben het Oekraïense nationalisme aangewakkerd. Oekraïene is Europeser geworden na 1991. Bijna alle satellietstaten van de voormalige Sovjetunie willen bij Europa en haar instituties (de EU en de NAVO) horen. Voor Poetin is dat een ondermijning van de Russische invloedsfeer. Hij ziet niet dat het Europese samenwerkingsmodel van wederkerigheid voor veel jonge Oosteuropese naties eenvoudig aantrekkelijker (want minder bedreigend) is dan de Russische machtspolitiek om afvallige vazalstaten terug in het Moederland te brengen, goedschiks, dan wel kwaadschiks.

Poetin wint tot nu toe de slagen in deze nieuwe Koude Oorlog maar hij kan de oorlog zelf niet winnen. Lees een goede analyse van Ivo van Wijdeven die in 2019 verscheen in de Internationale Spectator

https://spectator.clingendael.org/nl/publicatie/waarom-het-moederland-klein-rusland-niet-kan-loslaten

en een actuele update van de huidige situatie van Olivia Durand die gisteren verscheen op The Conversation, ‘Hoe Russisch is Oekraïene’.

Uit The Conversation:

”Een in 1762 gepubliceerd politiek pamflet beschreef een gesprek tussen “Groot Rusland” en “Klein Rusland”. In de uitwisseling weigerde Klein-Rusland zich te laten reduceren tot een deel van Groot-Rusland en bracht het zijn eigen unieke geschiedenis en identiteit naar voren. In die tijd werd de naam “Oekraïne” nog niet gebruikt om een staat aan te duiden. Maar het zelfstandig naamwoord oekraina – een woord dat in verschillende Slavische talen “grensgebied” betekent – werd al gebruikt om het toekomstige grondgebied aan te duiden: het uitgestrekte steppegebied rond de rivier Dnipro (Dnjepr) en grenzend aan de Zwarte Zee.

De term Klein-Rusland werd geleidelijk verlaten in het tijdperk van het nationalisme, toen 19de-eeuwse Oekraïenssprekende academici en denkers besloten de oude denigrerende term te ondermijnen om het moderne idee van Oekraïne als natie te ontwikkelen. Maar twee eeuwen later, onder het leiderschap van Vladimir Poetin, maakt Rusland gebruik van deze historische vertogen om zijn eigen invallen in onafhankelijk Oekraïne te rechtvaardigen. Hij maakte zijn gevoelens duidelijk in een artikel uit juli 2021, gepubliceerd op zijn presidentiële webpagina, toen hij schreef over Russen en Oekraïners als “één volk – één geheel”.

De hoofdstad van Oekraïne, Kyiv (of Kiev), is herhaaldelijk omschreven als de “moeder der Russische steden”. Kiev was het centrum van het Kievitisch Rus’ (882-1240), een orthodoxe middeleeuwse staat waartoe de Russische leiders – van de tsaren tot Poetin – de oorsprong van hun land herleiden (een afkomst die ook door Wit-Rusland en Oekraïne wordt beweerd). Deze bewering wordt vaak gebruikt om de aanspraken van Rusland op Oekraïens grondgebied te ondersteunen.

Maar dit is een misvatting. Terwijl de voorloper van het Russische rijk, Moskou, verrees in de nasleep van de Mongoolse invasie (1237-40) die het einde van de Rus betekende, namen de heersers van Moskou pas 500 jaar later de controle over Kiev over. De bewering van de Kyivaanse oorsprong was een handige methode om de Mongoolse en Tataarse elementen die aan de vroege ontwikkeling van Moskou ten grondslag lagen, te ontkennen en Rusland in plaats daarvan een orthodox verleden te geven, met tsaren die blijkbaar door God waren aangesteld.

De territoriale macht van Rusland over de overblijfselen van de Rus’ werd beperkt door het Pools-Litouwse Gemenebest (1569-1795), een bi-federatie van de twee grootmachten van Centraal-Europa. Het grootste deel van de regio die bekend staat als Oekraïne bleef buiten het Russische gezag tot de definitieve verdeling van Polen in 1795.

Wiens invloed?
Oekraïne is een van de grootste staten van Europa en zijn geografie werd beïnvloed door veel meer gebieden dan alleen Rusland. Aangezien Oekraïne oorspronkelijk “grensgebied” betekende, was het grondgebied het doelwit van verschillende koninkrijken – niet alleen Rusland, maar ook het Khanaat van de Krim, het Koninkrijk Polen, en de Habsburgse en Ottomaanse rijken.”

Coverbeeld: https://tinyurl.com/3wvdcrc4

Vertaald met www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

download hier het hele stuk dan kun je het verder in het Engels lezen:

Read article

Europeanen en ‘pan-Europees’ denken

Europese politiek

januari 13, 2022

Ik schrijf dit meer uit nieuwsgierigheid dan vanuit de behoefte te willen overtuigen. Mijn nieuwsgierigheid spruit voort uit de vraag wat iets of iemand Europees maakt. Het is een zoektocht naar een Europese identiteit. Aan mijn vragen liggen wel veronderstellingen ten grondslag, maar die stel ik graag ter discussie.

Geert Mak stelt in de uitzending van NPO Radio1 op 27 december 2021 (in ‘Spraakmakers’ https://tinyurl.com/yckjvtha in het fragment vanaf min 8:00.)  dat ‘er voor jonge mensen allang geen grenzen meer bestaan in Europa’. Zij vinden elkaar op een ‘paneuropees’ gevoel van gelijkgestemdheid. Ze verkeren in dezelfde kringen: universiteit, Europastudies, online referentiekader, digital native, meertalig/Engelstalig, linksliberaal, reislustig.

Laurens Dassen, Tweede Kamerlid voor Volt Europa, noemde Volt Europa toen hem werd gevraagd wat de partij annex beweging nu specifiek kenmerkt en onderscheidt van andere pro-Europese, sociaal-liberale partijen zoals D66: ‘Wij zijn een pan-Europese partij’. Hij bedoelde dat de partij niet is gebonden aan een enkel land, maar dat zij een en dezelfde partij is in alle landen in Europa – van de Europese Unie – van hoog tot laag – van het Europarlement tot op het lokale, plaatselijke niveau.

Het idee is om de gehele politieke werkelijkheid in een Europees perspectief te zien: Ook het aanleggen van bij wijze van spreken een woonerf is dan ‘Europese politiek’.  Op het niveau van de praktische politiek is het rjongeren, woningnood, elevant dat ‘Volters aller landen’ zich online verenigen en op hun interne partijfora allerlei ‘best practises’ kunnen delen: Het aanpakken van de woningnood onder jongeren in Berlijn, Parijs of Milaan biedt hier allerlei aanknopingspunten.

Een mooi voorbeeld is een bottom-up-burgerinitiatief in Berlijn om het stadsbestuur dure huurwoningen in wooncomplexen van grote particuliere beleggers te laten onteigenen ten behoeve van sociale huisvesting. De initiatiefnemers hebben een referendum daarover afgedwongen dat zij hebben gewonnen. Grondwetten en nationale wetten bieden onteigeningsmogelijkheden: Eigendomsrecht is weliswaar economisch essentieel maar ook weer niet absoluut. De overheid heeft altijd vorderingsgronden. Er zijn mogelijkheden om het eigendomsrecht van woningspeculanten aan te vechten maar je moet wel weten hoe en kennis is macht. Paneuropees denken vergroot je kennis en macht.

Dat het wonen in (Europese) binnensteden (voor jongeren) onbetaalbaar is geworden is heel ironisch mede te wijten aan hun eigen reislust: AirBnB maakt betaalbaar onderdak vinden voor een toeristisch verblijf van enkele dagen ontzettend gemakkelijk en vooral jongeren maken daar massaal gebruik van maar het onderliggende principe van home-exchange zonder winstoogmerk is geperverteerd omdat ‘huisjesmelkers’ panden zijn gaan opkopen om ze continu voor een hoge prijs via AirBnB te verhuren. Gemeenten die deze uitwassen willen aanpakken, kijken ook ‘paneuropees’ naar elkaar. Paneuropees betekent eigenlijk vooral: Het wiel niet zelf te hoeven uitvinden.

De vraag is of er uit ‘alles Europees doen’ ook een Europese identiteit ontstaat die zich kan meten met de nationale of die de nationale identiteit zelf vervangt. Volt Europa koestert een federaal idealisme als het om Europa gaat. Hier dringt zich een analogie op met het ideaal dat ontstond tijdens de Duitse Romantiek in de negentiende eeuw: ‘Deutschland ueber Alles’, (de titel van het volkslied) dat geen exclusief, xenofoob nationalisme maar een inclusief natiegevoel weergaf. Duitsland als een ‘universeel’ ideaal waardoor de mensen in al die elkaar bevechtende minilandjes elkaar de hand zouden reiken om samen een betere wereld te maken.

Die jonge mensen voor wie er in Europa geen grenzen meer bestaan zijn bijna allemaal geboren na 1990, na de val van de Sovjetunie en het verdwijnen van het IJzeren Gordijn en de Berlijnse Muur. Ze reizen als toerist naar Midden- en Oost-Europa of ze komen als arbeidsmigrant vanuit Oost-Europa naar hier. ‘Mijn’ aannemer, Guray Saidov, is een etnisch-Turkse Bulgaar die in 1990 naar hier kwam en vernederlandst is, zeker doordat zijn jongste kinderen hier zijn geboren en opgegroeid.

Kijk om je heen en je ziet volksstammen Bulgaren, Roemenen, Polen, Tsjechen en Slowaken, Hongaren rondrijden in klusbusjes. Ze werken in de installatietechniek en de renovatie-verbouw of in de tuinbouwsector. Ze zijn EU-burger maar (nog) geen Europeaan. Ze staan met een been in Nederland en een been in hun vaderland, waarnaar ze heimwee hebben.

Ze hebben niet zoals misschien veel Volters het concept van een Europees staatsburgerschap geïnternaliseerd. In dat geval ben je dus geen Duitser of Brit meer of Frans of Italiaans, maar ‘Europees’ wat best verstrekkend is omdat nog steeds geldt dat je bent opgegroeid in een nationale cultuur en moedertaal. Hoogopgeleide jonge mensen zijn ‘selfeducated in European identity’.

Dat ‘pan-Europese’ federalisme, daarover nog dit: Welke dynamiek zal dat ontketenen? De Europese Unie heeft zelf het idee van de ‘Eurregio’s’ bedacht om ‘de nationale grenzen te laten vervagen. Een voorbeeld daarvan is de Eurregio tussen Maastricht, Aken en Leuven die inderdaad succesvol als een bestuurlijke en economische eenheid functioneert al is het maar omdat het huisvesting biedt aan het in marktkapitalisatie grootste bedrijf van Europa, de Veldhovens chipmachinemaker ASML (groter dan Siemens, Shell)

De interne markt zou zo de natiestaten die met hun nationalisme de grote oorlogen voedden, geleidelijk laten oplossen in ‘een verenigd Europa’ maar het regionalisme kan evengoed sluimerend separatisme wind in de zeilen geven: een onafhankelijk Baskenland, Catalonië, Schotland en wie weet wat nog meer. Europa herbergt vele oude dromen van zelfbeschikking.

Als ‘volkssoevereiniteit’ een ideologisch uitgangspunt is (het recht van burgers om zelf te bepalen hoe en door wie zij worden bestuurd), dan is die niet per se Europees maar zou dat evengoed een etnografische lappendeken van minilandjes kunnen worden. De vraag in Europees verband is dus waar soevereiniteit (het zelfbeschikkingsrecht van een willekeurige groep mensen) begint en eindigt. Lokale taal en tradities vormen voor het leeuwendeel van de 450 miljoen Europese burgers de emotionele kern van hun identiteit.

We willen toch niet dat de Europese Unie een ‘superstaat’ wordt die als een soort Sovjetunie vanuit Brussel over de zelfbeschikkingsaspiraties van mensen heen dendert.  Dat kun je misschien voorkomen door van het project een soort continue ‘brede maatschappelijke discussie’ te maken over de ‘grenzen van Europa’ zowel in termen van etnografische ‘volkssoevereiniteit’ en recht op zelfbestuur, als in termen van wat de gedeelde

‘Europese beschaving’ inhoudt en hoe Europa daarmee de geopolitieke turbulentie waarin het zich bevindt het hoofd biedt.

Ik googelde even op pan-Europa, paneuropisme en paneuropism en vind slechts twee pagina’s met zoekresultaten waarin enkele documenten die refereren aan enerzijds het pacifisme (o.m. naar Richard Coudenhove-Kalergi, https://en.wikipedia.org/wiki/Paneuropean_Union) maar anderzijds ook het fascisme. (O.m. ‘Szturm’ een radicaal-nationalistisch Pools tijdschrift. Pan-Europa is bij hun een nieuw nationaal-socialisme.)

Het is dus met het zomaar munten van het idee ‘pan-Europees’ oppassen geblazen. Er waren al een paar anderen op dat idee gekomen met duidelijk aan het (Italiaanse neo-)fascisme gelieerde intenties. Je bevindt je zomaar ineens in een merkwaardig gezelschap. Dat maakt een debat over een gedeelde Europese identiteit en gemeenschappelijke Europese waarden noodzakelijk.

Read article

182

Portugese diplomaat die joden redde

Culture, Europese politiek

december 28, 2021

Dit is het verhaal van de Portugese diplomaat die duizenden redde van de nazi’s. Terwijl het Duitse leger door Frankrijk marcheerde, stond Aristides de Sousa Mendes voor een keuze: zijn regering gehoorzamen of zijn geweten volgen – en alles riskeren

Beeld: Sandra Dionisi
Tekst: Chanan Tigay

(Smithsonian Magazine) Vertaald met DeepL.

De Portugese diplomaat Aristides de Sousa Mendes diende als consul-generaal in Frankrijk toen de nazi’s het land binnenvielen.

Het was de tweede week van juni 1940, en Aristides de Sousa Mendes kwam zijn kamer niet uit. Sousa Mendes, consul-generaal van Portugal in Bordeaux, Frankrijk, woonde in een grote flat met uitzicht op de rivier de Garonne met zijn vrouw en een aantal van hun 14 kinderen – die zich allemaal steeds meer zorgen begonnen te maken.
Als aristocraat en levensgenieter hield Sousa Mendes veel van zijn gezin. Hij hield van wijn. Hij hield van Portugal, en schreef een boek waarin hij dit “land van dromen en poëzie” verheerlijkte. Hij hield ervan om populaire Franse deuntjes te brullen, vooral Rina Ketty’s “J’attendrai,” een teder liefdesliedje dat in de veranderende context van de oorlog een hymne voor de vrede werd. En Sousa Mendes hield van zijn minnares, die vijf maanden zwanger was van zijn 15e kind. Hij vond iets om over te lachen, herinneren familieleden zich, zelfs in de slechtste tijden. Maar nu, geconfronteerd met de meest ingrijpende beslissing van zijn leven, had hij zich afgesloten. Hij weigerde zijn kamer te verlaten, zelfs niet om te eten. “De situatie is hier verschrikkelijk,” schreef de 54-jarige diplomaat aan zijn zwager, “en ik lig in bed met een ernstige zenuwinzinking.”
De kiem voor de ineenstorting van Sousa Mendes was een maand eerder gelegd, toen Hitler op 10 mei 1940 zijn invasie van Frankrijk en de Lage Landen begon. Binnen enkele weken werden miljoenen burgers uit hun huizen verdreven, wanhopig om het oprukkende Duitse leger voor te blijven. Een vertegenwoordiger van het Rode Kruis in Parijs noemde het “het grootste burgervluchtelingenprobleem in de Franse geschiedenis”. De New York Times-correspondent Lansing Warren, die later door de nazi’s werd gearresteerd, telegrafeerde naar huis: “Zoiets is nog nooit vertoond. In een land dat al vol zat met evacués uit de oorlogsgebieden, slentert de helft van de bevolking van de Parijse regio, een groot deel van België, en tien tot twaalf departementen van Frankrijk, ergens tussen de 6 en 10 miljoen mensen in totaal, langs de wegen in particuliere auto’s, in vrachtauto’s, op fietsen en te voet.”

Lees verder achter deze link:

https://tinyurl.com/3h6vu38w

Vertaald met www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

Read article

200

Elektrische eco-elite

Design, Geen onderdeel van een categorie

december 10, 2021


De stereotype milieuactivist komt uit de middenklasse, en is blij om een paar euro extra uit te geven aan biologische groenten. Hij of zij spendeert veel geld aan kleding van betere kwaliteit en minacht fast fashion vanachter zijn of haar laptop, onderwijl aan een ethisch verantwoorde cappuccino nippend – gemaakt met havermelk, natuurlijk…

Ver verwijderd van zijn beatnik-hippiewortels, lijkt het moderne milieubewustzijn te worden beschouwd als het domein van een welgesteld individu, dat rechtvaardig oordeelt over degenen die kiezen voor producten die niet vriendelijk zijn voor het klimaat (het feit dat goederen die binnen de grenzen van de planeet zijn gemaakt, op de een of andere manier duurder zijn dan hun wegwerptegenhangers is een andere discussie).

En elektrische auto’s, met hun hoge prijskaartje, doen weinig om de perceptie te doorbreken dat groen gaan bedoeld is voor de rijken.

Voor veel consumenten zijn volledig elektrische auto’s een milieuvriendelijk statussymbool. Loop bijvoorbeeld eens door de rijkere buitenwijken van Brussel, en elektrische auto’s zijn er in overvloed. In achtergestelde wijken zijn ze nauwelijks te zien.

Er zijn uitstekende redenen om voor een elektrische auto te kiezen, zoals lagere gebruikskosten en een aanzienlijk lagere milieu-impact. Maar de vraagprijs betekent dat het afwegen van de voor- en nadelen van EV-bezit een zaak blijft van de welgestelden.

Uit EURACTIV’s verslaggeving uit heel Europa blijkt dat elektrische voertuigen voor velen in Oost- en Zuid-Europa nog geen realistische optie zijn.

Een slecht ontwikkelde tweedehandsmarkt voor elektrische voertuigen, verwarring over abonnementen voor oplaaddiensten en bezorgdheid over de degradatie van accu’s (om nog maar te zwijgen van hun autonomie) blijven de invoering van elektrische voertuigen belemmeren, naast vaak genoemde problemen zoals de hoge initiële kosten en een gebrek aan oplaadinfrastructuur.

Uit een onderzoek van EURACTIV blijkt dat nationale stimuleringsmaatregelen de kosten van elektrische voertuigen over het algemeen niet genoeg drukken om betaalbaar te zijn voor de meeste consumenten – sommigen zien de kortingen zelfs als een cadeautje voor degenen die zich waarschijnlijk toch al de volledige vraagprijs zouden kunnen veroorloven.

Bedrijven nemen een groot deel van de elektrische voertuigen voor hun rekening en profiteren van financiële stimulansen om vervuilende voertuigen te laten staan.

Gewapend met advocaten en accountants die worden betaald om de belastingwetgeving te begrijpen, bevinden bedrijven zich in een goede positie om te profiteren van de stimulansen om elektrisch te gaan rijden. Voor individuen met minder middelen is dit een moeilijker voorstel.

Natuurlijk verandert de markt snel, en dit is waarschijnlijk tijdelijk. De Europese Commissie voorspelt dat de prijs van elektrische voertuigen de komende jaren zal dalen en al in 2027 onder de huidige prijs van voertuigen met een verbrandingsmotor zal duiken.

Maar voorlopig is de revolutie van de elektrische auto er een die aan veel Europeanen voorbijgaat.

Lees het volledige verhaal hieronder. https://tinyurl.com/2p8rkm4b

By Sean Goulding Carroll 

Read article

187

Zie vluchteling als oplossing

Geen onderdeel van een categorie

november 16, 2021

De arbeidsmarkt is krap en blijft krap door vergrijzing en ontgroening: de beroepsbevolking krimpt. Overal in Europa ontvolkt het platteland. Buig de vluchtelingenstroom om van een probleem naar een oplossing. Huisvest ze daar waar leegstand ontstaat en gebruik ze als arbeidsmigranten die hiaten opvullen in de gezondheidszorg en de technische industrie waar nu al arbeidstekorten zijn.

Een ongecontroleerde instroom van vluchtelingen roept bij veel mensen begrijpelijkerwijs angstvisioenen op en dat is precies datgene wat Loekasjenko en Poetin beogen. Maar het verraadt dat zij slechts grijpen naar een kortstondige tactiek. Zij hebben geen strategie, geen plan om de oorlog met het westen te winnen waarin zij zich menen te bevinden.

Ze rekken hun tijd met het destabiliseren van de Europese Unie. Poetin en Loekasjenko leven in een voorbije wereld. De jongeren en vooral jonge vrouwen die wel een perspectief zien en dus een plan hebben, zagen aan de poten van hun macht. Zij zijn de toekomst. Dictators jagen iedereen met tegenspraak weg en veroorzaken zo altijd zelf de braindrain die uiteindelijk hun ondergang betekent – ook al kan dat soms lang duren. In het licht van de geschiedenis zijn dictators per definitie tijdelijk. Zij zijn nooit de continuïteit die zij beweren te belichamen.

Maar met hun gebrek aan scrupules en met hun staatsrepressie zijn ze uiterst wendbaar tegenover ons logge democratische veelstatensysteem. Dit vraagt om creatief, onconventioneel denken in Europa. Er is naast het direct afwijzen van ‘gelukszoekers’ zonder kans op een verblijfsstatus en het direct verlenen van een werkvergunning aan gewilde hoogopgeleide migranten een derde weg nodig die de migratiedruk van de ketel haalt en Poetin en Loekasjenko de wind uit de zeilen neemt.

Als de migranten uit Iraaks Koerdistan alleen maar illegaal in de Europese Unie kunnen zijn omdat het gebied waar zij vandaan komen immers veilig is verklaard, dat moet het voor de Europese Unie ook mogelijk zij ter plekke te werken aan een beter economisch perspectief voor deze mensen. Zij ervaren hun bestaan als uitzichtloos. Er valt in Noord Irak kennelijk geen menswaardig bestaan op te bouwen. Het land is een disfunctionele staat.

Laat de Europese Unie daarom in het gebied een universiteit stichten voor beroepsopleidingen in vakgebieden waar in Europa al grote tekorten heersen die de komende decennia door de vergrijzing alleen maar groter zullen worden: De gezondheidszorg en de technische beroepen. Wie daar een opleiding succesvol afrondt komt in aanmerking voor een werkvergunning. Wie slaagt voor het toelatingsexamen krijgt een beurs van de EU voor de duur van de opleiding die voldoende is om als kostwinner een gezin te onderhouden. Het lijkt me handig als onderwijs in de Engelse taal van meet af aan onderdeel is. Met Engels kom je overal in Europa aan de bak.

Daarmee trekken we de angel uit het probleem: er ontstaat toekomstperspectief. De kosten die er mee gemoeid zullen zijn bedragen een fractie van die van de repressie die nodig is om alle buitengrenzen van de EU dicht te timmeren. Die kosten zijn opeens ook niet meer a fonds perdu, maar een investering in de toekomst van Europese economie dan wel die van de Koerdische economie in noord Irak.

Europa vergrijst. In de hele Europese Unie raken dorpen op het platteland op dit moment al ontvolkt. Een geschoolde onderhoudstechnicus, bouwvakker, verpleegkundige, arts of leerkracht die een gezin sticht en zo de lokale gemeenschap steunt, wordt daar met open armen ontvangen.

Ik pleit er niet voor de deuren zomaar wagenwijd voor iedereen open te zetten. Zo’n opleidings- en migratietraject mag best een afvalrace zijn waarin alleen de besten zo’n Europees scholarship verdienen en de eindstreep halen. En wie misdaden uit het verleden verzwijgt, riskeert intrekking van de verblijfsstatus. Maar ieder rechtschapen mens verdient op zijn minst een eerlijke kans.

Read article

272

Brussel dus.

Cities, Culture

november 1, 2021

Brussel. Ik was er enkele malen geweest om zakelijke redenen maar nu Karin en ik het wat rustiger aan doen diende zich een gelegenheid aan om de stad eens wat uitgebreider te bezoeken. We boekten twee nachten in een aardig, eenvoudig hotel (Adagio) in een zijstraat van de Rue Belliard, de Nijverheidsstraat of Rue de l’industrie wat al het officiële gaat in Brussel tweetalig in Frans en Nederlands.

Het terras op de Kunstberg bij de Koninklijke Bibliotheek met nabij de toren van het stadhuis op de Grote Markt en links daar achter in de verte de Nationale Basiliek van het Heilig Hart op de Koekelberg.

De stad wordt algemeen beschouwd als de officieuze hoofdstad van Europa, d.w.z. de Europese Unie. Officieus omdat de EU immers (nog) geen land is. Hoe is Brussel eigenlijk ‘Europese hoofdstad’ geworden? Ik veroorloof mij enige speculatie en stap met zevenmijlslaarzen door de geschiedenis. België hoort samen met Nederland en Luxemburg tot de founding states  van het verenigde Europa en de Benelux vormde als eerste na-oorlogse kleine douane-unie een soort pilot voor de latere Europese Gemeenschap. België, en Luxemburg hadden vanaf 1815 al een tijdje één staat gevormd met de noordelijke Nederlanden (de voormalige Republiek).Tot de Belgische opstand en afscheiding van 1830-1839.

Brussel was in het Habsburgse rijk al een hofstad vanaf de late middeleeuwen maar de Belgische koning Leopold II (1835-1909) heeft vanaf het moment dat hij koning werd in 1865 als ‘bouwheer’ behoorlijk huisgehouden in Brussel en liet er tal van monumentale gebouwen neerzetten die de stad nu doen denken aan Parijs vooral ook omdat de straten allemaal geplaveid zijn met kasseien of ‘kinderhoofdjes’. (Alhoewel de triomfboog in het Jubelpark vrijwel een kopie is van de Brandenburger Tor in Berlijn.)

Dankzij Leopold II die regeerde vanaf 1865 en stierf in 1909 wemelt het in Brussel van dit soort neoclassicistische bouwwerken langs avenues van kasseien die de stad een Parijs’ aanzien geven.

Die negentiende -eeuwse eruptie van koninklijke bouwkoorts heeft ervoor gezorgd dat toen de nieuwe Europese instellingen begin jaren vijftig huisvesting nodig hadden, Brussel een goede kandidaat was. Wat ook hielp was dat België een ongevaarlijk klein landje is, dat tweetalig is – zelfs drietalig is want er wordt ook Duits gesproken. Straatsburg is natuurlijk ook gepusht, met name door Frankrijk maar dat lijkt het toch definitief niet te gaan redden als Europese hoofdstad. En Luik en zelfs Amsterdam waren even in beeld. Maar Brussel ligt op de grens van het Germaanse en het Latijnse Europa, geografisch centraal en is goed bereikbaar vanuit zowel Parijs als Berlijn.

Er werken een slordige vijftigduizend ‘eurocraten’ in Brussel en die willen elke ochtend naar de paar vierkante kilometers waar zich de Europese wijk bevindt. Veel doen dat per auto dus in de Nijverheidsstraat – en andere zijstraten – staat het verkeer een groot gedeelte van de dag vast omdat het verkeerslicht het verkeer gedoseerd loost op de Rue Belliard waar het continu doorheen raast.

Tienduizenden eurocraten wurmen zich de ganse dag per auto door de nauwe straten van Brussel op weg naar de parkeergarages onder een van de vele glasbetonnen kantoren die onveranderlijk getooid zijn met de vlaggen van de landen van de Unie en die van de Unie zelf.

Hier kan eurocommissaris Frans Timmermans nog wat heilzaam zendingswerk verrichten voor zijn ‘Green Deal’ het verduurzamen en vergroenen van het Europese continent. Her en der zie je wel iets dat lijkt op fietspaden maar hier is nog een lange weg te gaan.

We hebben alles te voet gedaan wat redelijk te doen is. Wat vooral vermoeit is het klimmen en dalen: Brussel is een heuvelachtige stad. Dat levert zo nu en dan wel prachtig uitzicht op.

Het Europese informatiekantoor aan de Rue Belliard adverteert uitbundig alle goede doelen die de Unie nastreeft

Het informatiebureau van de Europese Unie adverteert uitbundig alle nobele doelen die de Unie nastreeft.

We bezochten het Magrittemuseum in het reusachtige museum voor Schone Kunsten. Zijn schilderijen hebben het dromerige surrealisme dat zo goed past bij België en bij Brussel in het bijzonder. Een gespleten land en stad. Magritte stelt vanzelfsprekendheden ter discussie als het gaat om de namen die we geven aan voorwerpen en begrippen. Het gewone wordt dan opeens absurdistisch. Naam, betekenis en het voorwerp waartoe ze behoren, raken van elkaar losgezongen.

Nu wij Magritte hebben bewonderd in zijn ‘natuurlijke Belgische habitat’, een land met taal- en cultuurgrenzen, begrijpen wij zijn pre-occupatie met taal, naamgeving aan voorwerpen en betekenis beter. Hij was op een conceptuele manier bezig met communicatie.

Rene Magritte’s gedachten over beeld, begrip, betekenis en naamgeving.

In het Huis van de Europese geschiedenis raak je ondergedompeld in de absurditeit van oorlog – vooral van de Eerste Wereldoorlog die daar veel meer dan in Nederland diepe littekens heeft achtergelaten in het collectieve geheugen. Een ongekende massale vernietiging van mensen op industriële schaal die vanaf tableaus en vanuit vitrines over je wordt uitgestort en die je gedeprimeerd achterlaat. Indrukwekkend, dat wel.

Het Huis van de Europese geschiedenis bevindt zich op een steenworp afstand van het Europese Parlement waar een medewerker van het informatiebureau ons zowat naar binnen sleurt voor een audiotour van een half uur waarbij we een kijkje kunnen nemen in de grote vergaderzaal.

Hier wordt ons de les getoond die Europa heeft geleerd van zijn gewelddadige geschiedenis. De 750 afgevaardigden kunnen ieder in de eigen landstaal het woord voeren en een groot aantal simultaanvertalers zorgt dat elke afgevaardigde dat ook weer in de eigen landstaal kan beluisteren.


Het Stripmuseum aan de Zandstraat is gevestigd in een prachtig voormalig artdeco warenhuis dat uitbundig is versierd met ijzeren en glazen ornamenten.

Nu waren we wel toe een wat lichtvoetigheid en die vind je in Brussel in het nationale stripmuseum aan de Zandstraat ofwel Centre Belge de la bande dessinée, of kortweg musée de la BD. BD is strip in het Frans. Het voormalige warenhuis in art deco-stijl waarin het is gevestigd is op zichzelf al een bezoek waard.

De Europese Unie heeft een waardige hoofdstad gekozen waarin nochtans cultuur en natuur wel wat meer ruimte zou mogen veroveren op het drukke autoverkeer van haastige eurocraten.

We sluiten af met een Brussels liefdesliedje:

Read article

686

Nostalgie

Geen onderdeel van een categorie

oktober 16, 2021

Achter de link, onder aan dit stukje, een mooi stuk van Ralf Bodelier over een wandeltocht die hij maakt door Midden-Europa en de overpeinzingen die zijn observaties bij hem teweegbrengen. Wat ik allereerst mooi vind aan zijn betoog is dat de waardering voor het oorspronkelijke, rustieke plattelandsleven – de nostalgie daarvan – niet voort is gekomen uit een verwerping van de moderniteit. De nostalgie, de vrijheid om in nostalgie te verzeilen, danken wij juist aan het moderne, de technologie, die ons heeft bevrijd van allerlei handwerk zodat wij de middelen en de tijd hebben om eens rustig een lange wandeltocht te maken om op ons gemak het trage levenstempo in het arcadische Europa gade te slaan.

Jeremy Rifkin betoogt in zijn boek The European Dream dat dit goede leven in de menselijke maat het wezen is van wat Europa is omdat het in schril contrast staat met de hectiek van het leven in Amerika – en ook in Aziatische landen zoals China.

“In de verte hoor ik het fluiten van een trein. Judits oude moeder komt naar buiten. Ze spoelt twee schorten uit, hangt ze op en schuifelt met een mandje onder haar arm naar de moestuin. Tot zonsondergang zal ze gebogen over haar groenten staan. Ik voel me rustig, loom en landelijk. Ik merk hoe ik word opgenomen in een wolk van nostalgie.

Is dit niet het werkelijke leven?”

“Maar terwijl het voorjaar en de zomermaanden opgaan aan het werk in de tuin, gaat een deel van het najaar op aan de oogst en het slachten, uitbenen en invriezen van het varken. En wie er tegen die tijd nog niet voor heeft gezorgd om vijf, zes bomen te laten vellen, in stukken te zagen, te klieven en op te slaan, zit in januari in de kou. Het is een bestaan dat draait om fysieke behoeften, om veiligheid en om gemeenschappelijkheid in kleine kring. Er lijkt weinig plaats voor zelfverwerkelijking of zelftranscendentie, om nog maar eens termen van Abraham Maslow te gebruiken.”

Dan citeert Bodelier de TED-Talk van Hans Rosling, ‘de magie van de wasmachine’: De komst van een wasmachine nam nam Rosling’s moeder werk uit handen zodat ze tijd had om met hem naar de bibliotheek te gaan ‘en zo begon mijn carriere als hoogleraar’,stelt Rosling.

Technologie maakt ons niet alleen maar consumptieverslaafden. Zij bevrijdde ons ook van allerlei tijdrovende inspanningen, maar dat zijn we vergeten.

Bodelier: ”Nostalgie gaat nogal eens samen met een slecht geheugen.”

https://www.linkedin.com/pulse/dank-je-wel-industrialisatie-chemische-ralf-bodelier/?trackingId=mUyhd5%2Fb5PWOe6Rcy4eO3Q%3D%3D

Read article

315

Adopteer een oorlogsgraf

Geen onderdeel van een categorie

oktober 15, 2021

Vandaag ontving ik het bericht dat ik Keith heb geadopteerd en ook Alan, Horace, Frederick, Leslie en William.

Het adoptiecertificaat vermeldt ook wat deze adoptie inhoudt en wat ik daarvoor moet doen. Ik beloof hun nagedachtenis levend te houden door hun levensverhalen te documenteren en door te vertellen.

Ik doe de gelofte dat ik begrijp dat vrede, vrijheid en veiligheid niet vanzelfsprekend zijn. Dat hiervoor grote offers zijn gebracht in het verleden, maar ook in het heden. Daarom wil ik de nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers in ere houden.

Ik heb Keith, Alan, Horace, Frederik, Leslie en William ontmoet tijdens een avondwandeling met mijn vrouw, Karin, in de omgeving van ons nieuwe huis in Beverwijk. We passeerden de gemeentelijke begraafplaats Duinrust en het toegangshek stond open dus we besloten een kijkje te nemen.

En daar liggen ze begraven. Ieder onder een identieke gedenksteen in een Commonwealth oorlogsgraf.

Onze belangstelling voor oorlogsgraven en het herdenken van gevallenen is een beetje bovengemiddeld omdat Karins zoon Timo ook rust in een oorlogsgraf. Op het militair ereveld in Loenen. Timo sneuvelde in 2007 in Afghanistan, 20 jaar oud. Het verdriet om hem is nog altijd voelbaar.

Maar wie heeft er nog verdriet om Keith, Alan, Horace, Frederick, Leslie en William die sneuvelden in 1943?

Bij de graven staat een plaquette met de volgende tekst:

In de nacht van 11 op 12 juni 1943 vond een grote aanval plaats van geallieerde bommenwerpers op een aantal Duitse steden, waaronder Dortmund, Düsseldorf en Munster. Aan deze raid namen niet minder dan 783 vliegtuigen deel, waarvan er die nacht 38 verloren gingen.

De Lancaster W47 91 PH-W, van het 12e squadron, werd op zijn terugreis naar Engeland aangeschoten. Ongeveer om drie uur ’s nachts kwam dit toestel brandend naar beneden en sloeg met een doffe slag nabij Paasduin in Wijk aan Zee tegen de grond, waarbij alle zeven bemanningsleden hun leven verloren. De zeven omgekomenen werden begraven op Duinrust. De lichamen waren dermate verminkt dat alleen dat van sergeant-vlieger Berry kon worden geïdentificeerd.

Omdat men de verbrande lichamen nooit heeft kunnen identificeren is het onzeker dat de nadien geplaatste grafstenen op de juiste plaats staan, op die van Berry na. Pas na de bevrijding heeft men de andere namen kunnen vaststellen. De later geplaatste grafstenen tonen het embleem van het wapen waaronder men diende, dan volgen legernummer, rang, naam, functie, sterfdatum en leeftijd van de betrokken en eventueel een kruis, en tenslotte in veel gevallen een korte tekst in de Engelse taal.

Sergeant-vlieger Weston Robert Berry, 29 jaar, was afkomstig uit Dungong, gelegen in Nieuw Zuid Wales, Australië. Op zijn steen staat de tekst: “Hij stierf opdat wij zouden leven.”

Sergeant William Edward Cunliffe, navigator, 28 jaar, had zich vrijwillig als militair gemeld. Hij was gehuwd en woonde in Hyte gelegen in Kent Op zijn steen staat: “De vrucht van dapperheid, vergaard in de oogst van eeuwige vrede”

Sergeant Keith Benedict Davidson, boordschutter.

Sergeant Alan Arthur Gill, bommenrichter, 20 jaar en daarmee het jongste lid van de bemanning, Ook hij was oorlogsvrijwilliger en afkomstig uit Sherburg in Elment, een kleinere plaats in Yorkshire. Het opschrift op zijn steen luidt: “Gedachten vandaag-herinneringen altijd aan een dierbare zoon en broer”.

Sergeant Frederick Norman Pink, boordwerktuigkundige, 26 jaar. Had zich vrijwillig gemeld in de strijd tegen de nazi’s. Hij kwam uit Peckham, een deelgemeente van Londen. Hier luiden de woorden: “Tot nu toe, wat slapen-wat sluimeren, wat handen vouwen om te slapen”.

Sergeant Horace Shepherd, piloot, 29 jaar. Deze vrijwilliger was ongehuwd en woonde in Rhyl in Flints-hire. Op zijn steen leest men: “Zonder afscheid viel hij in slaap – slechts herinneringen blijven bewaard”.

Sergeant Leslie Stephenson, radiotelegrafist.

Achter de grafsteen van sergeant Stephenson ligt de Canadees Howard Cedric Treherne, officier-vlieger van de Royal Canadian Air Force begraven. Zijn lichaam werd 14 augustus 1943 op het strand te Wijk aan Zee bij paal 52,3 gevonden, en ’s avonds op 16 augustus op Duinrust begraven.

De Lancaster van Treherne, die navigator was, stortte op 29 juni 1943 neer in zee nabij Den Helder, waarbij alle zeven bemanningsleden omkwamen.

De piloot van deze Lancaster ligt begraven op de Oorlogsbegraafplaats in Bergen op Zoom, twee anderen in Castricum en drie andere bemanningsleden  worden nog steeds vermist. Treherne was afkomstig uit de Canadese havenplaats Truro in Nova Scotia. Hij was gehuwd, en was 22 jaar oud.

Dit is wat er staat op de plaquette.

Het waren twintigers met nog een heel leven voor zich. Als ze de Tweede Wereldoorlog zouden hebben overleefd, dan zouden zij nu hoogbejaarde mannen zijn geweest. Of waarschijnlijk zouden ze niet meer hebben geleefd want waren ze overleden waaraan een mens voortijdig kan overlijden, ziekte of een ongeluk. Maar daar gaat het niet om. Toen waren het twintigers met de illusies van twintigers. Er werd een beroep op ze gedaan en ze gingen en hoopten er het beste van. Daaraan danken wij onze vrede, vrijheid en veiligheid.

Karin en ik hebben er al eens een bloem neergelegd op elk van die zes graven. Nu aan de slag met die levensverhalen. Als er iemand is die denkt dat hij of zij mij daarbij kan helpen, ik houd me aanbevolen.

Erwin van den Brink

Read article